Als eigenaar of vruchtgebruiker van een beschermd monument of van een onroerend goed gelegen binnen een beschermd stad- of dorpsgezicht zorgt u mee voor het behoud van het onroerend erfgoed van Vlaanderen.

Dit kwetsbare erfgoed vraagt, als het gaat om onderhoud en instandhouding, een bijzondere aanpak. Daarom zijn veel werken en werkzaamheden vergunningsplichtig of meldingsplichtig, dit zowel bij voorlopig als bij definitief beschermde objecten.

Daarnaast bent u als eigenaar of vruchtgebruiker verplicht om zorg te dragen voor de instandhouding en het onderhoud van uw beschermde eigendom. U kan hiervoor een beroep doen op onderhouds- en restauratiepremies en fiscale aftrek.

Wanneer u dus werkzaamheden wil uitvoeren aan beschermd erfgoed die verboden zijn behoudens een toelating, dan vraagt u dan ook best in eerste instantie bij de stedenbouwkundige dienst van uw gemeente na of u voor die werken een stedenbouwkundige vergunning nodig heeft.

Is dit het geval, dan dient u u deze aanvraag in bij de gemeentelijke dienst. Alle werkzaamheden aan een beschermd monument of goed gelegen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht, die vergunningsplichtig zijn volgens het decreet op de Ruimtelijke Ordening worden voor verplicht advies voorgelegd aan het Agentschap R-O Vlaanderen - Onroerend Erfgoed. Dat gebeurt door de overheid die de vergunning verleent, doorgaans het gemeentebestuur. U hoeft hiervoor dus geen bijkomende stappen te ondernemen.

Indien er geen stedenbouwkundige vergunning vereist is voor de gewenste werken, en u werken plant aan een monument, dan richt u uw aanvraag aan de afdeling van het Agentschap R-O Vlaanderen in de provincie, waar het beschermde goed gelegen is.

Indien er geen stedenbouwkundige vergunning vereist is voor de gewenste werken, en u werken plant in een stads- of dorpsgezicht, dan dient u een melding bij de gemeente te doen. U meldt daartoe de werken via aangetekend schrijven aan het betrokken gemeentebestuur dat oordeelt of er nog een machtiging moet aangevraagd worden bij het agentschap R-O Vlaanderen – Onroerend erfgoed.

De gemeente kan niet oordelen of de werken de bescherming verstoren als deze niet zichtbaar zijn van op de openbare weg of wanneer de werken zijn opgenomen in de daartoe opgestelde lijst van een goedgekeurd herwaarderingsplan

In de aanvraag omschrijft u zo nauwkeurig mogelijk de werken, de plaats waar de werken zullen worden uitgevoerd en geeft u de begin- en einddatum van de werken aan. Indien mogelijk is het best de aanvraag met foto's en tekeningen aan te vullen.

Heeft u binnen de 20 dagen geen antwoord van de gemeente ontvangen, dan mag u met de werken starten. De gemeente kan echter oordelen dat er een machtiging nodig is van het agentschap R-O Vlaanderen – Onroerend Erfgoed, omdat de wezenlijke eigenschappen van het beschermd geheel verstoord worden, en stuurt in dit geval, het dossier hiertoe door, waarna u binnen de 30 dagen na het doorsturen de machtiging of de weigering ontvangt.

Een bescherming sluit een verbouwing, verbetering of aanpassing aan nieuwe comforteisen niet uit. Het is wel van belang dat nieuwe ingrepen rekening houden met de erfgoedwaarden van het beschermde goed. Neem bij voorkeur vooraf contact op met de provinciale cel van het Agentschap R-O Vlaanderen voor raad en advies hierover.

De regelgeving in verband met vergunningen voor werkzaamheden aan beschermde monumenten en onroerende goederen gelegen in beschermde stads- en dorpsgezichten is te vinden in het 'Besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten, stads- en dorpsgezichten'.

Het besluit van 17 november 1993 bevat een reeks specifieke voorschriften voor interieurs van beschermde monumenten, voor orgels, beiaarden, klokken en torenuurwerken, voor industrieel erfgoed en voor graftekens en grafmonumenten. Bij het Agentschap R-O Vlaanderen staan bovendien gespecialiseerde consulenten voor deze materies tot uw dienst.