Bijzondere procedure voor een erfgoedpremie

Je kan een erfgoedpremie aanvragen voor werken aan beschermd onroerend erfgoed, goederen in de overgangszone bij beschermd erfgoed en goederen in een erfgoedlandschap.

De erfgoedpremie volgens de bijzondere procedure kent in vergelijking met de standaardprocedure een langere behandelingstermijn. Het grote voordeel is wel dat het premiebedrag hoger kan zijn.

De premie is niet combineerbaar met een vermindering van de personenbelasting of een vermindering van verkoop- of schenkbelasting voor dezelfde werken.

Hoeveel bedraagt de premie?

De basis voor de berekening is de kostenraming, zonder maximumbedrag. De btw is niet betoelaagbaar en wordt dus niet meegenomen in de berekening van de premie. De toekenning verloopt in twee fasen, met een voorlopige en een definitieve toekenning.

Het gebruikelijke premiepercentage is 40%. Voor bepaalde types van erfgoed is een verhoogde premiepercentage voorzien, bijvoorbeeld voor ZEN-erfgoed, open erfgoed, onderwijsgebouwen en gebouwen bestemd voor een erkende eredienst. Meer informatie over de premiepercentages vind je op deze pagina.

Hoe vraag je de premie aan?

Je hebt bijna altijd een goedgekeurd beheersplan nodig vooraleer je een erfgoedpremie kan aanvragen. Meer informatie hierover vind je op de algemene pagina over de erfgoedpremie.

Gezien de omvang van de werkzaamheden, start je best met de aanstelling van een deskundig ontwerper die ook de opmaak van het premiedossier zal begeleiden. De samenwerking met een ontwerper wordt sterk aangeraden omdat het premiedossier ook opmetingsplannen van de bestaande en nieuwe toestand, een diagnosenota van de technische en fysische problemen, een motivering van de beheersmaatregelen, een gedetailleerde en volgens post geordende beschrijving van de beheersmaatregelen (het lastenboek) en een kostenraming (de meetstaat) moet bevatten.

Je vraagt best ook een voorafgaand overleg met de betrokken erfgoedconsulent aan.

Voor de eigenlijke aanvraag van de premie gebruik je het onderstaande aanvraagformulier.

Opgelet: Als het erfgoed in een erkende onroerenderfgoedgemeente ligt, verleent de gemeente de toelating voor de werken. Je dient je premieaanvraag dan niet in bij het agentschap, maar bij de onroerenderfgoedgemeente. Betrek de gemeente tijdig bij het opstellen van het dossier.

Verdere procedure

Wanneer het dossier ontvankelijk is, krijg je alvast de formele toelating van het agentschap toegestuurd. Je mag dan nog niet starten met de uitvoering, daarvoor wacht je op de latere toekenning van de premie. Vergunningen die verplicht zijn volgens een andere regelgeving, moet je in elk geval nog apart aanvragen.

Het dossier wordt vervolgens op de wachtlijst geplaatst. Erfgoedpremies volgens de bijzondere procedure worden in principe chronologisch toegekend. De volgende aanvragen krijgen voorrang (artikel 11.2.6 van het Onroerenderfgoedbesluit):

  • Aanvragen voor maatregelen, werkzaamheden of diensten die zijn opgenomen in een goedgekeurd beheersplan.
  • Aanvragen waarvoor een erfgoedpremie werd toegekend en waarvoor de geraamde kostprijs geactualiseerd dient te worden op basis van de officiële prijsindexen van de loonkost en de materiaalprijzen in de bouwsector.
  • Onvoorzienbare meer- en bijwerken.

De volgende aanvragen krijgen eveneens voorrang (ministerieel besluit van 16 maart 2015):

  • Aanvragen die gekoppeld zijn aan een cofinanciering door een andere subsidiërende overheid of een instantie van de Europese Unie, waarvan de kredieten dreigen verloren te gaan door een latere toekenning.
  • Aanvragen die hoogdringend zijn omdat de staat van het erfgoed de openbare veiligheid, de stabiliteit of de erfgoedwaarde in het gedrang brengt. De hoogdringendheid moet aangetoond worden in een objectief rapport.
  • Aanvragen van premienemers die in het erfgoed wonen of van plan zijn er te gaan wonen. De premienemer moet een natuurlijk persoon zijn en het erfgoed een hoofdverblijfplaats.
  • Aanvragen waarbij het premiedossier minder dan een derde van de totale investeringskost bedraagt.
  • Aanvragen die gegund worden binnen de meesterproef Herbestemming, georganiseerd door het agentschap en de Vlaamse Bouwmeester.
  • Aanvragen voor beschermde goederen die verhuurd worden of zullen worden als sociale huurwoning.

Zodra de erfgoedpremie is goedgekeurd, word je hiervan op de hoogte gebracht. Je bezorgt ons dan een gunningsdossier. Daarin concretiseer je de werken en de uitvoerder(s) ervan. Op basis daarvan wordt het definitieve premiebedrag bepaald.

Kan je meerdere erfgoedpremies aanvragen?

Er geldt geen maximum aantal aanvragen per jaar. Het is ook mogelijk een bijkomende erfgoedpremie aan te vragen voor meer- en bijwerken.

Meerwerken zijn werkzaamheden die uitgebreider blijken dan gepland. Bijwerken zijn bijkomende werkzaamheden die niet zijn opgenomen in de toegekende premie, maar die wel nodig zijn om het project tot een goed einde te brengen. De bijkomende erfgoedpremie voor dit soort werken is beperkt tot 10% van het bedrag van de definitieve premie, met een maximum van 125.000 euro.

Wanneer wordt de premie uitbetaald?

Je mag pas met de werken starten nadat de premie definitief is toegekend. Je kunt op dat moment een voorschot van 50% van het toegekende bedrag opvragen. Het restbedrag wordt betaald na controle van het uitbetalingsdossier.

Het uitbetalingsdossier dien je binnen de vijf jaar na toekenning van de premie in. Op gemotiveerd verzoek kun je die termijn één keer laten verlengen. Je dient hiervoor het onderstaande aanvraagformulier tot uitbetaling ingevuld in.

Wanneer kan je starten met de werken?

Je mag in principe pas starten met de werken na de toekenning van de premie.

In uitzonderlijke omstandigheden kan hierop een afwijking worden toegestaan. Ook bij dreigend verlies van een relevante en substantiële cofinanciering kun je een uitzondering bekomen.

Hiervoor vraag je vooraf een akkoord aan het agentschap. Binnen de 45 dagen ontvang je een antwoord. Als je de werken mag uitvoeren, houd je je aan die handelingen die expliciet goedgekeurd zijn. Doe je dat niet, dan verlies je de premie.