Bouwmateriaal langs de kant van de weg

Restauratie

Aan de Langenberg in Diest, langs de Turnhoutsebaan, wordt tijdelijk opnieuw Diestiaan ijzerzandsteen ontgonnen. Opnieuw, want er zijn geen groeves meer waar ijzerzandsteen ontgonnen wordt. En tijdelijk, want deze werken gebeuren op een werf van het agentschap Wegen en Verkeer. Een scherpe bocht in de weg krijgt er een nieuwe curve, waardoor hij minder gevaarlijk wordt.

In het Hageland zie je veel historische gebouwen in Diestiaan ijzerzandsteen, zoals De Maagdentoren en de Sint-Eustachiuskerk in Zichem, de Sint-Sulpitiuskerk en de Sint-Catharinakerk in Diest, de Sint-Catharinakerk in Kortrijk-Dutsel of de Sint-Pieterskerk in Langdorp, om er maar enkele te noemen. De bekendste is ongetwijfeld de Maagdentoren in Zichem. Vaak zien we bij deze monumenten ernstige verwering van de ijzerzandsteen, met veel materiaalverlies als gevolg. Wanneer bij restauratie die sterk verweerde stukken vervangen moeten worden, stuiten onderzoekers en  aannemers onvermijdelijk op de beperkt beschikbare reserves van deze ijzerzandsteen en moeten we vaak gebruik maken van een andere soort natuursteen.

De Sint-Catharinakerk van Kortrijk-Dutsel

Wanneer men plots de kans krijgt om een nieuwe voorraad bouwmateriaal te ontginnen, is dat een unieke gelegenheid voor de restauratie van ijzerzandsteenmonumenten in de regio. Dit onderzoek gebeurde vanuit de werkgroep ijzerzandsteen, waarin verschillende agentschappen van de Vlaamse overheid, wetenschappelijk ondersteund door experten van de Belgische Geologische Dienst, de KULeuven, UGent, het WTCB en het Regionaal landschap Noord-Hageland, de nood aan Diestiaan ijzerzandsteen in kaart brachten, én de plaatsen waar er een al dan niet tijdelijke ontginning zou kunnen zijn. 

Zo wisten we dat er op de bewuste plek aan de Turnhoutsebaan in Diest ijzerzandsteen dagzoomde. Het agentschap Wegen en Verkeer plande daar een verbreding van de weg, waarbij deze steen vrij zou komen. Het KIK, het WTCB en de BGD voerden in opdracht van ALBON (Afdeling Land en Bodembescherming, Ondergrond en Natuurlijke Rijkdommen) een uitgebreide bouwtechnische studie uit op de steen van de Langenberg. Geologen deden proefboringen om na te gaan of er ook dieper in deze berg ijzerzandsteen aanwezig was, hoeveel dit ongeveer zou kunnen zijn, en of deze van goede kwaliteit was.

Proefboringen toonden aan dat het ijzerzandsteenpakket in de werfzone van goede kwaliteit is.

Toen Wegen en Verkeer de bouwaanvraag voor de werken indiende, gaven wij vanuit Onroerend Erfgoed advies op basis van de regelgeving archeologie. Dat advies was gunstig op voorwaarde dat de aanwezige Diestiaan ijzerzandsteen zó zou ontgonnen worden, dat hij kon gebruikt worden voor de restauratie van historische gebouwen in datzelfde materiaal. Wegen en Verkeer nam deze voorwaarde op in zijn bestek.

De stukken ijzerzandsteen worden zo ontgonnen, dat ze bruikbaar zijn voor restauratie.

Dit najaar zijn de werken aan de Langenberg gestart, en er komen grote blokken ijzerzandsteen vrij. Tot nu toe is er al 300 ton gedolven. De ontginning gebeurt door dezelfde aannemer die ook de wegenwerken uitvoert. Hij verkoopt de blokken aan Das Natuursteen, een natuursteenhandelaar uit de buurt, en aan Van Loy nv, een restauratieaannemer. Das Natuursteen levert deze steen momenteel aan Monument Vandekerckhove, dat er op dit ogenblik de restauratie van de gevels van de Sint-Catharinakerk van Kortrijk-Dutsel (Holsbeek) uitvoert. In Langdorp (Aarschot) gebruikt aannemer Van Loy de stenen van de Langenberg voor de restauratie van de Sint-Pieterskerk.