Graven in het verleden van Neerdorp

Archeologie

Archeologisch onderzoek aan de G. Demeurslaan in Beersel nam het perceel ten zuiden van de mottesite van Neerdorp onder de loep. Archeologen van het Vlaams Erfgoed Centrum (VEC) troffen er de ambachtelijke zone aan van het neerhof, maar ook veel oudere resten. 

Uit een vooronderzoek in het kader van een verkavelingsaanvraag, uitgevoerd door Monument Vandekerckhove nv in het voorjaar van 2019, bleek al snel dat het terrein vol archeologische resten zat. Het was alleen niet duidelijk hoe die resten in verband stonden met de mottesite ten noorden ervan. Ging het om bewoning of toch eerder om een ambachtelijke zone? Deze zomer biedt de opgraving door het VEC een antwoord op die vraag.

Fig A: Sporen van middeleeuwse ambachtelijke activiteit

In de feodale periode was Neerdorp een mottesite, een torenvormige burcht op een kunstmatig opgehoogde heuvel. Aan de voet van zo een motteheuvel lag doorgaans een neerhof of voorburcht, met een ambachtelijke zone in de nabijheid van een waterloop, in dit geval de Molenbeek. Het VEC vermoedt nu dat de meeste vondsten behoorden tot die ambachtelijke zone. Men vond ook delen van de kasteelgracht terug. De resten dateren vermoedelijk uit de late middeleeuwen, tussen 1250-1500. 

Een paar sporen en vondsten zijn echter veel ouder dan het mottecomplex. Sommige kuilen leverden Karolingisch aardewerk op, uit de 9de eeuw na Christus. Enkele vuurstenen voorwerpen zouden dateren uit de midden-neolithische periode, omstreeks 4250 tot 3500 voor Christus! Ook de Romeinen hebben in de omgeving verbleven. Dat leiden de archeologen af uit de losse Romeinse dakpanfragmenten die zijn teruggevonden. De lokale bevolking zou die destijds gerecycleerd hebben van de omliggende villadomeinen. Al deze vondsten suggereren dat er op de site al bedrijvigheid was lang voor de bouw van de motte. 

UPDATE 20-8-2019: Verder onderzoek toonde aan dat het Karolingisch aardewerk, waarvan sprake, van recentere datum is, nl. 10de tot 11de eeuw na Christus. Het zou gaan om een lokale imitatie van Rijnlandse waar.

Fig B: Het Neerdorppark met middeleeuws en industrieel erfgoed zij aan zij

In de omgeving staan ook stille getuigen van een recent verleden. Het mottekasteel ligt namelijk naast de oude Catala papierfabriek. Dat is geen toeval, want net als de mottesite had ook deze fabriek een permanente toevoer van water nodig via de Molenbeek. De fabriek werd in 1833 opgericht door Ferdinand de Meurs, en sloot pas defintief de deuren in 2003. In 2017 werd de site uiteindelijk omgevormd tot het Neerdorppark. De bedrijvigheid van weleer heeft plaatsgemaakt voor rust en ontspanning. Het huidige archeologisch onderzoek geeft een nieuwe dimensie aan het verhaal van deze ambachtelijke site, met een rijke geschiedenis van watergebonden bedrijvigheid.