Laad je op in het landschap

Landschappen

In deze tijden van quarantaine is zorgen voor ons fysieke en mentale welzijn actueler dan ooit. En dat kan je nergens zo goed als in het landschap. Ondanks de #Blijfinuwkot mag je gelukkig nog altijd genieten van het landschap in je buurt, zolang je de regels van ‘social distancing’ maar respecteert!

 

De helende kracht van het landschap

De laatste jaren lijken we de helende werking van een groene omgeving te herontdekken, met nieuwe trends als bosbaden en dauwtrippen. Maar ook in het verleden geloofde de mens in de genezende kracht van groen en buitenlucht. Zo zijn kuuroorden van oudsher gesitueerd in landschappen met geneeskrachtige bronnen en/of gezonde lucht.

Door de eeuwen heen ging de mens zijn omgeving zo inrichten om optimaal te kunnen profiteren van de gezondheidsvoordelen die een groen landschap ons biedt. Zo was de aanleg van meditatieve kloostertuinen in de middeleeuwen onder andere bedoeld om de mentale gezondheid van de nonnen en paters op peil te houden.
 

Aan het begin van de 19de eeuw hadden de stadsvesten geen strategische functie meer en kregen ze een nieuw leven als groene wandelpromenade voor de stedelingen, zoals hier in Brugge.

Aan het einde van de 18de eeuw was er veel aandacht voor de link tussen esthetiek, emoties en gedrag. Engelse tuin- en landschapsarchitecten vertaalden deze denkwijze in een landschappelijke parkaanleg waar de esthetische en therapeutische aspecten van het landschap met elkaar verweven waren. Na de industriële revolutie en de toenemende verstedelijking, kregen alle lagen van de bevolking toegang tot zulke gezondheidsbevorderende groene omgevingen dank zij de aanleg van stadsparken en promenades om te flaneren. 

Het sanatorium Lemaire werd in de jaren 1930 aangelegd op een plateau in Tombeek dat de Lanevallei domineert. Dit ongerepte stukje natuur ten zuiden van Brussel beantwoordde perfect aan de gestelde medische eisen voor een sanatorium. 

Tijdens het interbellum richtte men massaal sanatoria op in groene omgevingen. Zieken herstelden er sneller en verzwakten sterkten er beter aan dankzij de helende werking van het landschap waarin ze verbleven. Ook in de jaren 1950 was er heel veel aandacht voor de effecten van een groene omgeving op de gezondheid, wat leidde tot het stedenbouwkundige concept van tuinwijken: woonwijken waar een groene omgeving een even belangrijke rol speelde als de behuizing.

De groenaanleg in de sociale woonwijk Ueberg te Lokeren gebeurde doelbewust om bij te dragen aan de gezondheid van de bewoners.

 

Ruik eens een boompje

Hoewel we het al honderden jaren aanvoelen, is er pas deze eeuw sterk ingezet op onderzoek naar de relatie tussen natuur en gezondheid. En dat werpt zijn vruchten af, want ondertussen kan de wetenschap de heilzame werking van het landschap (deels) verklaren! Het inademen van boslucht verlaagt de stresshormonen in ons lichaam, activeert het parasympatisch systeem (waardoor we ons meer ontspannen gaan voelen) en activeert het immuunsysteem. Dat hebben we te danken aan fytonciden, minuscuul kleine oliedeeltjes die bomen afscheiden en die voor de heerlijke bosgeur zorgen. Vooral naaldbomen geven deze stof af. Dit doen ze om zich te beschermen tegen virussen, ziektes, schimmels,… De werkzame fytonciden verschillen per boomsoort en zo ruikt dus elke boom anders. 

Ook bodembacteriën activeren ons immuunsysteem. Deze zorgen ervoor dat er serotonine (gelukshormoon) vrijkomt in de hersenen en je weerstand verhoogt. Vandaar ook dat het gezond is om je kinderen in de aarde te laten wroeten, of om te tuinieren (los van de gezonde groenten en de voldoening die je er ook nog eens uithaalt!).

Het goede nieuws is dat je niet in een bos hoeft te gaan wandelen of te gaan ‘bosbaden’ om van de genezende kracht van bomen te kunnen genieten. Het groen van een park, een laan of gewoon je tuin heeft dezelfde werkende eigenschappen. 

 

Verbinding met je buurt

Nu we beperkt zijn tot eigen kot en buurt, voelen we meer nood aan verbinding. Verbinden kan op verschillende manieren: door naar muziek te luisteren die je raakt, door een goed boek te lezen, maar ook door naar buiten te komen en bewust verbinding te maken met het landschap dat je omringt. Verbinden met je omgeving zorgt voor een fysieke en mentale boost, zelfs als er weinig groen aanwezig is. Dat heeft te maken met de betekenis die je aan plaatsen kan geven. Door je te verbinden met en te hechten aan een plaats ga je je meer thuisvoelen en dat zorgt op zijn beurt voor een gevoel van veiligheid. Net als met mensen verbind je beter met een plaats als je deze beter leert kennen. Door in haar geschiedenis te duiken bijvoorbeeld. Surf dus eens naar ons Geoportaal en bekijk welk erfgoed zich in jouw buurt bevindt. En ga daarna naar buiten, maak (opnieuw) kennis met je omgeving en snuif die heerlijke lentelucht met volle teugen!