Restauratie stadsgraanzuiger 19 gestart

Restauratie

Onze erfgoedconsulent Martijn heeft een zwak voor varend erfgoed. Niet gek dus dat hij één van onze experten varend erfgoed is. En in die hoedanigheid volgt hij de restauratie van Stadsgraanzuiger 19 op. Een stadsgraanzuiger? Ja hoor, dat lees je goed. Dit indrukwekkende stukje erfgoed zorgde in een niet zo ver verleden ervoor dat het graan uit zeeschepen werd gezogen. Het had een overslagcapaciteit van 200 ton graan per uur. Dat trucje deden ze niet enkel met graan, ook andere droge en korrelige bulkproducten zoals zaden, bonen, erwten, pindanoten, ... kwamen op die manier aan wal. Duik even met Martijn mee in een wondere wereld!

Het is nog vroeg als ik onderweg ben naar Rotterdam. Vandaag is de start van de restauratie van Stadsgraanzuiger 19. Normaliter zou het voor de zotten zijn om zo vroeg in Rotterdam te willen arriveren. Het is namelijk tijdens de spits al lang voor de Van Brienenoordbrug aanschuiven op de autostrade. Nu met de corona pandemie, en veel mensen die thuis werken, kan ik vlotjes doorrijden. In de ondergrondse parking is er nog volop plaats. Het is zoals Johan Cruijff zei: “Elk nadeel heb sijn foordeel”. Terwijl ik van de parking via de Leuvehaven naar het Maritiem Museum Rotterdam (MMR) wandel kom ik de directeur van het MMR en de directeur van het Antwerpse Museum aan de Stroom (MAS) al tegen. Op 17 april 2018 werd Stadsgraanzuiger 19 beschermd als varend erfgoed. Het relict is eigendom van het MMR maar wordt nu in een partnerschap tussen het MMR en het MAS uitgebaat. Daarom zijn beide directeurs present.

Ten tijde van de tweede industriële revolutie trokken mensen massaal naar de stad om in fabrieken te werken. De bevolking groeide rap. Vele monden moesten gevoed worden. Daartoe werd graan geïmporteerd vanuit onder andere de Verenigde Staten en Oost-Europa. Met behulp van graanzuigers werd het graan van oceaanschepen overgeslagen op kleinere schepen voor verder transport. Eind negentiende eeuw gebeurde de overslag van graan nog met veel mankracht. In de eerste helft van de twintigste eeuw lagen wereldhavens zoals Londen, Hamburg, Rotterdam en Antwerpen vol met graanzuigers. Dit zorgde voor een veel snellere afhandeling met veel minder havenarbeiders. Voor zover gekend is Stadsgraanzuiger 19 het laatste exemplaar dat nog bestaat.

Stadsgraanzuiger 19 werd in 1926-1927 gebouwd in Hoboken. Zijn werkzame leven, tot 1984, was in de havens van Antwerpen. In 1985 werd hij door het College van Burgemeester en Schepenen verkocht aan een Rotterdamse stichting. Er is dus een gedeelde geschiedenis. Nu dringt zich een restauratie op. In 2020 is er hard gewerkt aan een lastenboek voor een restauratie. Deze gaat in drie stappen uitgevoerd worden. Stap 1 betreft het casco. Stappen 2 en 3 betreffen het interieur en de technische installaties. De eerste stap wordt in Nederland uitgevoerd. De volgen twee stappen gaan in Vlaanderen uitgevoerd worden.

Als de gehele restauratie gedaan is gaat de graanzuiger om beurten in Antwerpen en in Rotterdam bewonderd kunnen worden. De varend erfgoedregelgeving staat een dergelijke uitwisseling toe. Hiermee is het behoud van Stadsgraanzuiger 19 voor Vlaanderen mogelijk. In dit dossier komen varend erfgoed, werkend industrieel erfgoed en een fantastische coöperatie samen.

De graanzuiger heeft zelf geen voorstuwing. Daarom wordt Stadsgraanzuiger 19 voor de eerste stap naar de scheepswerf in Franeker gesleept. Deze voormiddag staan we stil bij al het werk dat al verzet is. Vanaf twee historische schepen van het MMR begeleiden we de stadsgraanzuiger een stuk op weg, op de Nieuwe Maas aan het begin van zijn tocht die circa drie dagen gaat duren. Ook maken we afspraken over de werfopvolging en de nog te bespreken lastenboeken voor de stappen 2 en 3. De restauratie is gestart!