SYNTAR 18: Hout vasthouden

Archeologie

Al enkele jaren geeft de Vlaamse Regering een projectsubsidie voor syntheseonderzoek van archeologische opgravingsresultaten. De onderzoekers verlaten de sites op het terrein, op zoek naar het bredere plaatje. Zo komen ze tot nieuwe, bruikbare kennis over het verleden. In de online-reeks SYNTAR publiceren wij elk onderzoeksrapport dat zo tot stand kwam. 

SYNTAR nummer 18 is het resultaat van het werk van een groep onderzoekers onder leiding van Stichting WOODAN die zich als doel stelden om archeologische houten gebruiksvoorwerpen te inventariseren en deze informatie toegankelijk te maken via het online platform WOODAN, zowel voor de archeologische gemeenschap als voor het geïnteresseerde publiek.
 

 

Hout als grondstof is niet weg te denken uit onze dagelijkse omgeving. Als gebruiksvoorwerp, meubel of in de bouwsector. Dat is vandaag zo, maar nog veel uitdrukkelijker in het verleden waar hout de belangrijkste grondstof was in het dagelijkse leven. Veel materiaalkennis over hout, en al zeker van minder courant gebruikte houtsoorten, is echter verloren gegaan door de jaren. Houten gebruiksvoorwerpen die gevonden worden tijdens archeologische opgravingen kunnen mee helpen die verloren gegane kennis te documenteren maar bieden vooral een inkijk in de ambachtelijke vaardigheden, aanwezige materiaalkennis en het dagelijkse leven van onze voorouders.

Tijdens het syntheseproject is de projectgroep op zoek gegaan naar houten gebruiksvoorwerpen in archeologische depots en rapportages van archeologische opgravingen. Met als resultaat dat nu bijna 2500 houten gebruiksvoorwerpen van de prehistorie tot WOII geïnventariseerd en beschreven zijn. Voor veel van deze voorwerpen is ook de botanische houtsoort vastgesteld. De diversiteit van deze voorwerpen en gebruikte houtsoorten laat zien hoe belangrijk hout als grondstof was voor verschillende toepassingen in het verleden, zoals eet- en drinkgerei, keukenmateriaal, meubelonderdelen, gereedschap, toiletgerei en grotere objecten zoals ladders en karrenwielen. 

De in SYNTAR 18 beschreven catalogus en analyses bieden voor het eerst een overzicht aan van deze tot nu toe onderbelichte materiaalcategorie binnen het archeologisch onderzoek. ‘Hout vasthouden.  Archeologische houtvondsten uit Vlaanderen’ is dan ook het eerste grote overzichtswerk van houten archeologische gebruiksvoorwerpen. Een nieuwe bron aan informatie waarmee erkende archeologen en erfgoedconsulenten aan de slag kunnen om goed onderbouwde beslissingen te nemen over vervolgonderzoek, selectie en conservering. En voor houtonderzoekers op hun beurt om de museale en wetenschappelijke waarde van een artefact vast te stellen op basis van zeldzaamheid, gaafheid, representativiteit of informatiewaarde.
 

WOODAN: een project, een missie

Stichting WOODAN heeft als doel informatie over archeologisch hout te verzamelen, te centraliseren en op een toegankelijke manier aan te bieden, om zo onderzoek naar archeologisch hout te stimuleren en meer vanzelfsprekend te maken. Op deze wijze probeert de stichting een breed publiek te bereiken en interesse voor het gebruik van hout doorheen onze geschiedenis op te wekken. 
Het syntheseproject mag dan afgesloten zijn met de publicatie van SYNTAR 18, maar Stichting WOODAN en het online platform www.woodan.org blijven actief en nieuwe initiatieven worden genomen om houten archeologische voorwerpen blijvend onder de aandacht brengen. De online databank is dan ook een dynamisch platform waarin nieuwe archeologische houtvondsten zullen opgenomen worden. Een invoermodule zal archeologen, depotverantwoordelijken en houtonderzoekers in staat stellen om zelf voorwerpen toe te voegen aan deze groeiende databank.

 

Lees het volledige onderzoeksrapport op OAR

De catalogus is volledig ontsloten en raadpleegbaar via www.woodan.org

 

Leestip: dr. Hans Beeckman, hoofd van de dienst Houtbiologie van het AfricaMuseum in Tervuren, schreef een passend voorwoord met als titel “Culturele ondersteuning van een leefbare wereld”, waarin de onlosmakelijke samenhang tussen het materiaal (hout) en cultuur wordt belicht, en hoe de studie van hout bijdraagt tot maatschappelijk relevante thema’s als duurzaamheid en het behoud van biodiversiteit.

Foto: Links een fragment van een rechthoekige, dubbele houten kam met een combinatie van een fijne en een grove tanding gemaakt uit palmhout (Buxus sp.), gevonden in Raversijde (Oostende). Rechts een panfluit van de site Aalter-Loveld, gemaakt uit palmhout (Buxus sp.) en daterend uit de midden-Romeinse tijd. Meer info op WOODAN. 3D-scans van de kam en de panfluit zijn te bekijken op Sketchfab. (foto & copyright: Stichting WOODAN)