’t Oud kerhof van Torhout

Landschappen

Op de beschermde begraafplaats van Torhout zijn er graftekens bewaard gebleven van alle lagen van de bevolking en niet enkel van de gegoeden. Het stadsbestuur liet recent een beheersplan ontwikkelen om dat erfgoed een toekomst te geven. Het uitvoeringsplan is niet traditioneel opgevat. Het stimuleert de ontwikkeling van het aanwezige erfgoed en zoekt naar zoveel mogelijk aanknopingspunten met de omgeving. Foto cover: Niek Van Thomme.

Een getekend overzicht van de begraafplaats vanuit de lucht

De begraafplaats van Torhout is een typisch voorbeeld van een stedelijke begraafplaats uit de 19de en 20ste eeuw. Het werd in 1834 aangelegd ten noordwesten van de toenmalige stadskern. De percelen zijn ingedeeld in een rastervorm rond een centrale as. In het midden vind je een monumentale calvarieberg. Bomen en hagen zijn op symbolische plekken aangeplant. De ruimtelijke indeling gaat samen met een sociale rangschikking: de rijksten liggen op de hoofdas. Daar waren de concessies het duurste. Hoe verder van de hoofdas verwijderd, hoe goedkoper.  Langs de calvarieberg is de Torhoutse clerus begraven. 

’t Oud kerhof ligt vandaag binnen de stadsring van Torhout, tussen de Bruggestraat en het spoorwegviaduct. De oude kern van de begraafplaats is nu niet meer in gebruik. Verschillende grafzerken- en monumenten zijn in slechte staat, al zie je nog altijd hoe mooi ze vroeger waren. Een voorbeeld is het graf van de familie Vandamme. Het stamt uit de tweede helft van 19de eeuw en staat bol van de doodssymboliek. Prachtig zijn ook de graven die de Torhoutse beeldhouwer André Taeckens realiseerde in de eerste helft van de 20ste eeuw: het familiegraf Logghe-Schotte met een beeld van een smekende vrouw en het graf van Gabrielle Fiems met een gestileerde biddende figuur.

Een toekomstbeeld van de begraafplaats van Torhout aan de hand van een voor- en na.

De gemeente wil met het beheersplan oude graven terug in werking brengen door hergebruik en peterschap. Daarnaast moet de begraafplaats in de toekomst een groene rustzone worden. De primaire paden worden onthard, de secundaire paden worden bedekt met gras. Er komen rustzones met bankjes, bloemenweides en -stroken. Verdwenen graven worden bedekt met sedum. Uit die aanpak blijkt een groot respect voor het bestaande en verdwenen bouwkundig en landschappelijk erfgoed.

In het beheersplan is ook rekening gehouden met de inbedding van de begraafplaats in zijn omgeving. De parkbegraafplaats fungeert als scharnier tussen sportvelden, jeugdlokalen en een zone voor natuurontwikkeling. Aan de kant van de stadskern zullen meer hagen aangeplant worden. Samen met het nabijgelegen natuurgebied, ontstaat zo een groene buffer tussen de spoorlijn en achterzijde van de bebouwing. Er wordt ook ruimte gemaakt voor fietsers, met een nieuwe fietsverbinding langs de spoorlijn. In samenspraak met de jeugd is er vlakbij een heuvelachtige buitenruimte uitgewerkt met onder andere een klein openluchttheater. 

Het beheersplan is op dit moment in volle uitvoering. De bedoeling is om op korte termijn een een aangename plek te creëren in Torhout, zowel voor de overledenen als voor de levenden.

 

Alle foto's en simulaties in dit artikel zijn afkomstig uit het beheersplan, van de hand van het buro voor vrije ruimte.

De Calvarieberg in het midden van de begraafplaats van Torhout
De paden in Torhout zijn onthard.
Zicht op een aantal graven op 't Oud kerkhof van Torhout