Terug naar de oorsprong van Wijtschate

Archeologie

Er is dit jaar veel gegraven in Wijtschate. In de zomer was er een toevalsvondstonderzoek naar de sporen van de Eerste Wereldoorlog, die over de volledige lengte van de Hospicestraat opdoken. Recent werd het Sint-Medardusplein aangepakt, op de plaats waar de nieuwe riolering zal komen. 

 

Vanaf de eerste kraanhap kwamen stoffelijke resten aan het licht. Deze keer niet uit de Eerste Wereldoorlog, maar wel van het vooroorlogse kerkhof van Wijtschate. Naast skeletten uit de 19de en vroege 20ste eeuw, kwam ook de oudere fase van het kerkhof aan het licht, met begravingen uit de volle middeleeuwen. Daarmee komen we dicht in de buurt van de bewoners uit de tijd van de stichting van het dorp Wijtschate.

 

Bij graafwerken aan de noordkant van het Sint-Medardusplein stootten arbeiders op een heel goed bewaard en ondiep archeologisch bodemarchief. Onroerend Erfgoed zette in samenwerking met Ruben Willaert nv meteen een toevalsvondstonderzoek in gang. We verwachtten heel wat sporen uit de Eerste Wereldoorlog, maar behalve een Duitse gesneuvelde, menselijke resten van een andere gesneuvelde en een aantal obuskuilen, troffen we er nog iets helemaal anders aan: het vooroorlogse kerkhof.

Na de verwoestingen van de Eerste Wereldoorlog werd de kerk van Wijtschate niet op exact dezelfde plaats heropgebouwd. Onder het huidige wegtracé ligt nog net de rand van de 19de- en vroeg 20ste-eeuwse fase van het kerkhof. De graven met nog goed bewaarde bekistingen liggen er zeer dicht op elkaar gepakt. Als voorbereiding op de wederopbouw moet een dik pakket zijn afgegraven, voor de aanleg van het plein. Op vooroorlogse foto’s zien we bovendien dat het kerkhof hoger lag dan zijn omgeving. Daarom liggen deze begravingen nu zo dicht bij het straatniveau.

 

De jongste begravingen snijden een oudere fase van het kerkhof, waar de graven meer verspreid liggen. En het is net deze oudere fase die een grote verrassing heeft opgeleverd, namelijk verschillende antropomorfe graven. Een antropomorf graf heeft een vorm die de menselijke omtrek sterk benadert. Het graf is het breedst aan de schouders en wordt smaller naar het voeteinde toe. Voor het hoofd werd vaak een nis uitgespaard, waarvan de bodem soms enkele centimeters hoger lag. In Vlaanderen waren antropomorfe graven in gebruik in de volle middeleeuwen, tot in de 13de eeuw. Het hoogtepunt lag in de 10de en 11de eeuw. In 23 werkdagen onderzochten we 95 graven, waarvan maar liefst 15 antropomorfe. 

 

 

Oude teksten vermelden ‘Widesgada’ en ‘Widesgat’ al in de tweede helft van de 11de eeuw. De vondst van antropomorfe graven ondersteunt deze stelling, dat Wijtschate al bestond in de volle middeleeuwen. Maar wie weet heeft de parochie een nog oudere oorsprong? Sint-Medardus, de patroonheilige van (zowel de vooroorlogse als de naoorlogse) kerk is immers een heilige uit de 5de - 6de eeuw, de vroege middeleeuwen. Verdere studie zal hierover hopelijk nieuwe inzichten opleveren. De vondst van de antropomorfe graven brengt ons alleszins terug tot de oudste dorpsfase die we tot nu toe kennen. Het is alvast een fijn nieuwtje over de dorpsgeschiedenis van Wijtschate, en interessant voor historisch dorpskernonderzoek in het algemeen!