Een beheersplan opstellen

Opmaak van een beheersplan

Een beheersplan kan je zowel voor beschermd onroerend erfgoed als voor een erfgoedlandschap opstellen. Een beheersplan omvat een gebiedsgerichte visie die rekening houdt met alle aanwezige erfgoedvormen. Heb je een goedgekeurd beheersplan op zak, dan hoef je geen afzonderlijke toelating meer aan te vragen voor de werken die in het plan worden vrijgesteld.

Een beheersplan heeft een looptijd van twintig jaar. Op gemotiveerd verzoek, of op vraag van het agentschap, kan je het plan aanpassen. De procedure voor de aanpassing van een bestaand plan is dezelfde als die voor de goedkeuring van een nieuw beheersplan.

Om je op weg te helpen bij de opmaak van een beheersplan, stelden we enkele handige documenten op:

We raden je aan om eerst contact op te nemen met je regionale dienst. Onze consulenten helpen je dan op weg. Wil je een beheersplan opmaken voor een onroerend goed of erfgoedlandschap gelegen in een erkende onroerenderfgoedgemeente? Contacteer dan de betrokken dienst van die gemeente. Neem je gemeentelijke eigendom mee op in je beheersplan? Dan contacteer je de gemeente in de opstartfase.

Opgelet: De regelgeving wijzigt in 2019. In een aantal gevallen zal je geen goedgekeurd beheersplan meer nodig hebben om aanspraak te maken op een erfgoedpremie. De onderzoekspremie voor de opmaak van een beheersplan verdwijnt. De Vlaamse Regering keurde de wijzigingen nog niet definitief goed maar op deze pagina vind je alvast meer informatie.

Alle goedgekeurde beheersplannen vind je terug in deze databank.

In uitzonderlijke gevallen kan je ook een beheersplan opmaken voor opzichzelfstaande delen binnen een groter geheel. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om monumenten die deel uitmaken van een stads- of dorpsgezicht.

Opzichzelfstaande gehelen

Het uitgangspunt van een beheersplan is dat je een geïntegreerde gebiedsgerichte visie uitwerkt. Je maakt zo’n plan op voor een bepaald beschermd goed of erfgoedlandschap in zijn totaliteit. Dat wil zeggen dat je het niet opdeelt in kleinere stukken, om dan voor elk stuk een beheersplan op te maken.

Idealiter wordt een erfgoedsite niet opgesplitst in opzichzelfstaande gehelen wanneer ze een logische afbakening kent met ondersteunende en samenhangende delen. Het gaat dan bijvoorbeeld over een hoeve met afzonderlijk woonhuis, stal, schuur en het omgevend areaal; een kasteeldomein met kasteel, park, bijgebouwen, hoeve, molen en duiventoren; een begijnhof; een abdijsite; een begraafplaats met als monument beschermde grafmonumenten of een windmolen met een omliggend dorpsgezicht in functie van de windvang.

Er is maar één uitzondering: wanneer het gaat om ‘opzichzelfstaande gehelen’. Daarbij mag je voor elk van deze gehelen ook een apart beheersplan opmaken. Wanneer heb je te maken met een opzichzelfstaand geheel?

  • Als het goed expliciet apart vermeld staat in het beschermingsbesluit. In het besluit van een grote site met verschillende gebouwen zijn kerk, pastorie en hoeve bijvoorbeeld ‘opzichzelfstaand’ wanneer ze afzonderlijk vermeld worden.
  • Als het goed individueel beschermd is als monument. Een beschermd prieeltje in een beschermd dorpsgezicht bijvoorbeeld, of een beschermde boom in een beschermd cultuurhistorisch landschap.
  • Als het een onderdeel is dat in fysiek-ruimtelijk, functioneel en historisch opzicht gemotiveerd en duidelijk te onderscheiden is van het grotere beschermde geheel of erfgoedlandschap.

Geïntegreerd beheersplan

Wordt het terrein waarvoor je een beheersplan wil opstellen, tegelijk beheerd vanuit natuurbehoud of heeft het een natuurbeschermingsstatuut? Dan kan je ervoor kiezen een geïntegreerd beheersplan op te stellen. Dit document brengt de verschillende beheersdoelstellingen vanuit natuurbehoud én onroerend erfgoed samen in één plan en garandeert één afgestemde gebiedsgerichte visie binnen de geldende regelgeving. We raden je aan om bij de start van de opmaak contact op te nemen met je regionale dienst of het Agentschap voor Natuur en Bos.

Indienen van een beheersplan

Je dient de finale versie van het beheersplan ter goedkeuring in bij je regionale dienst volgens de richtlijn voor de opmaak van een beheersplan. Een formele aanvraag tot opmaak van een beheersplan is niet nodig.

Wil je als derde een beheersplan ter goedkeuring indienen? Voeg dan een volmacht toe van een zakelijkrechthouder of  gebruiker. Die gebruiker moet dan wel het akkoord hebben van een zakelijkrechthouder. Als er meerdere zakelijkrechthouders betrokken zijn, is het niet nodig om van hen allemaal een volmacht of akkoord te hebben. Wel doorloop je een participatietraject met hen.

Wanneer we het beheersplan goedkeuren, melden we dit aan de aanvrager en betrokken gemeentebesturen. De goedkeuring wordt ook in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd.

Premies

Voor de opmaak van een beheersplan kan je een onderzoekspremie aanvragen.

Wil je werken of beheersmaatregelen uit een goedgekeurd beheersplan voor een beschermd goed of erfgoedlandschap uitvoeren, dan kan je een erfgoedpremie aanvragen. In een aantal gevallen heb je zelfs een beheersplan nodig vooraleer je een erfgoedpremie kan aanvragen. Onderstaand stroomschema helpt je daarbij.