Een (beschermd) pand energiezuiniger maken

Een pand met erfgoedwaarde energie-efficiënter maken? Het kan wel degelijk. Het energieverbruik van een erfgoedgebouw verlagen, is vooral maatwerk: je erfgoedconsulent bekijkt met jou welke mogelijkheden er zijn voor jouw monument.

Erfgoed is intrinsiek duurzaam

Duurzaamheid is meer dan alleen maar energieverbruik beperken. Beschermde monumenten behouden, past ook in een duurzame ontwikkelingsvisie.

Duurzaamheid bij erfgoed gaat over de levensduur, het hergebruik en het spaarzaam omspringen met materialen, het behoud van erfgoedwaarden en erfgoedelementen en het behoud van restauratieambachten en vakmanschap.

Bij het onderhoud, de aanpassing en de restauratie van beschermde monumenten worden bestaande materialen zo veel mogelijk hergebruikt. Doordat je die materialen niet afdankt maar herstelt of bewaart, verbruik je minder andere, nieuwe producten en hoeven die ook niet tot bij jou vervoerd te worden. Dat beperkt weer de CO2-uitstoot. Bestaande materialen gaan vaak tientallen tot honderden jaren mee. Er is bovendien geen energie nodig voor sloop en verwerking van gesloopte materialen. Hergebruik is een principe van de circulaire economie en draagt bij tot de klimaatdoelstellingen.

Comfortverbeteringen

Kleine niet-invasieve ingrepen kunnen al een enorm verschil maken op je energieverbruik, zonder dat ze een impact hebben op de erfgoedwaarden.  Je verhoogt het gevoel van comfort in huis door kieren en gaten dicht te maken en leidingen te isoleren. Zware gordijnen houden de warmte beter binnen. En ook de manier waarop je het pand gebruikt, maakt een verschil. In de winter is de zuidkant van de woning waarschijnlijk een aangename plek om te zitten. Midden in de zomer zoek je beter de koelte op aan de noordkant.

In grote panden kan het interessant zijn om slechts delen van het gebouw te gebruiken en zones af te bakenen (compartimenteren) tijdens het stookseizoen. Dat betekent dat je een deel van het gebouw volledig verwarmt, en een ander deel op een lagere temperatuur of zelfs helemaal niet. Om de warmte niet te laten ontsnappen, is een scheiding tussen het verwarmde en niet-verwarmde deel van de woning nodig. Plaats daar bijvoorbeeld een geïsoleerde deur.

Bouwmaterialen hebben ‘thermische inertie’: ze nemen warmte of koelte op uit de omgeving en geven die later weer vrij. Veel oude gebouwen hebben massieve, stenen muren met een hoge inertie. Zulke panden blijven langer koel in de zomer en houden warmte beter vast in de winter. Hoge thermische inertie is een troef voor veel beschermde panden. Houd er rekening mee dat isolatie langs de binnenzijde de thermische inertie tenietdoet. 

Isoleren

Een grondige renovatie maakt natuurlijk het grootste verschil voor je energieverbruik. Je haalt de beste resultaten door de isolerende maatregelen goed op elkaar af te stemmen. De keuzes die je maakt bij de isolatie van daken, muren en vloeren en de verbetering van ramen en deuren, hebben immers een invloed op elkaar. Wanneer je bijvoorbeeld je ramen isoleert zonder de muren aan te pakken of ook gelijktijdig op ventilatie in te zetten, kun je het risico vergroten op schade (schimmel op de muren).  Investeer eerst in maatregelen die het grootste energieverlies aanpakken, maar vergeet het totaalplaatje niet.

Grondig renoveren doe je waarschijnlijk maar één keer. Zet dus zeker in op die delen van het gebouw waar de meeste warmte verloren gaat. In niet-geïsoleerde panden zijn dat vooral de daken en muren. In mindere mate ontsnapt de warmte door vloeren, vensters, schouwen, deuren of poorten. Let erop dat de isolatie luchtdicht geplaatst wordt. Anders gaat een groot deel van het effect verloren. Een goede ventilatie is hierbij noodzakelijk. Ventilatie is belangrijk voor een gezond binnenklimaat en voorkomt vochtproblemen en fysieke aantasting zoals houtrot.

Het vraagt maatwerk om energiebesparende maatregelen toe te passen in beschermde panden waarvan de erfgoedwaarden moeten behouden blijven. Het is belangrijk dat je vergaande veranderingen aan waardevolle gebouwdelen en interieurs vermijdt. Vraag daarom raad aan een specialist en je erfgoedconsulent.

Wil je te weten komen welke isolerende maatregelen in jouw beschermd pand mogelijk zijn, dan kan je een Energieadvies Onroerend Erfgoed of Energieaudit Onroerend Erfgoed aanvragen.

Preventief onderhoud

Om je beschermd pand te wapenen tegen de impact van de klimaatveranderingen, is regelmatig onderhoud nog belangrijker geworden. Goed onderhoud verlengt niet alleen de levensduur van je pand, maar maakt het ook beter bestand tegen extreme weersomstandigheden. De dakgoten van je pand regelmatig vrij maken, is bijvoorbeeld nog belangrijker geworden nu hevige regenbuien vaker voorkomen.

Monumentenwacht staat je als erfgoedeigenaar bij in het duurzaam onderhouden van je erfgoedpand. Op de website en in de brochures van Monumentenwacht vind je veel informatie over het onderhoud van je erfgoed.