Een erkenning aanvragen

De erkenning als onroerenderfgoedgemeente is geïntegreerd binnen de lokale beleids- en beheerscyclus (BBC). Om erkend te worden, moet de gemeente of stad in de goedgekeurde strategische meerjarenplanning een aantal Vlaamse beleidsprioriteiten concretiseren in actieplannen en acties.

Erkenningsprocedure 

Wanneer vraag je een erkenning aan? 

Uiterlijk op 15 januari van het eerste of vierde jaar van de lokale beleidscyclus dien je de aanvraag in. De eerstvolgende aanvraagdatum is dus uiterlijk 15 januari 2023. Heb je die gemist, dan volgen in 2026 en 2029 nieuwe kansen.  

Het agentschap brengt voor elke aanvraag een advies uit aan de minister, desgewenst mits een voorafgaand advies van de Vlaamse Commissie voor Onroerend Erfgoed. De minister beslist uiterlijk op 30 april over de aanvraag. Wordt de aanvraag goedgekeurd, dan gaat de erkenning in vanaf 1 juli van hetzelfde jaar. Wanneer je gemeente de erkenning ontvangt, is deze geldig voor onbepaalde duur, zolang je beleid blijft inspelen op de Vlaamse beleidsprioriteiten over onroerend erfgoed. 

Vanaf 2023 kan een erkende onroerenderfgoedgemeente een subsidie ontvangen in het kader van een samenwerkingsovereenkomst. De indienmomenten voor die aanvraag zijn dezelfde als bij de erkenningsaanvraag. We verduidelijken de indiendata in een tabel: 

Jaar Jaar in lokale legislatuur - bestuursperiode Jaar in BBC - beleidscyclus Erkenning aanvragen? Subsidie en SWO aanvragen? Looptijd SWO Laatste saldo uitbetaald in Nieuwe subsidie-aanvraag
2023 5 4 voor 15 januari 2023 voor 15 januari 2023 3 jaar: 2024 - 2026 2027 2026
2024 6 5          
2025 1 6          
2026 2 1 voor 15 januari 2026 voor 15 januari 2026 6 jaar: 2027 - 2032 2033 2032
2027 3 2          
2028 4 3          
2029 5 4 voor 15 januari 2029 voor 15 januari 2029 3 jaar: 2030 - 2032 2033 2032

Erkenningsvoorwaarden 

Hoe dien je een erkenningsaanvraag in? 

  • Wil je een erkenning aanvragen als onroerenderfgoedgemeente, dan moet je gemeente gelegen zijn in het Vlaams gewest. Bovendien moet je voldoen aan een aantal Vlaamse beleidsprioriteiten voor het onroerenderfgoedbeleid, die de voorwaarden voor je erkenning vormen. Je moet in de aanvraag aantonen dat de gemeente die Vlaamse beleidsprioriteiten in haar goedgekeurde strategische meerjarenplanning zal concretiseren in actieplannen en acties. 

Je vraagt de erkenning als onroerenderfgoedgemeente aan via BBC, de applicatie van het agentschap Binnenlands Bestuur. Daarin koppel je de beleidsprioriteiten aan de deelrapportagecodes in BBC.  

Je kan ons op eigen initiatief aanvullende documenten bezorgen, bijvoorbeeld een beleidsvisie of omgevingsanalyse.  

De beleidsprioriteiten die de voorwaarden vormen voor een erkenning wijzigen vanaf 1 januari 2023. Je vindt ze integraal terug op een aparte webpagina.

Tot en met werkingsjaar 2022 gelden er zes Vlaamse beleidsprioriteiten en de bijbehorende rapporteringscodes. Erkende onroerenderfgoedgemeenten rapporteren voor het werkingsjaar 2022 volgens deze codes. 

  • De onroerenderfgoedgemeente moet een onderbouwde beleidsvisie hebben die complementair is aan het Vlaamse beleid. De visie is integraal en geïntegreerd  aandacht voor de erfgoedactoren. (OEVBP 01) 
  • De onroerenderfgoedgemeente moet de erfgoedgemeenschappen ondersteunen en betrekken bij de ontsluiting van het onroerend erfgoed. Ze moet werken aan een lokaal draagvlak voor het erfgoed. (OEVBP 02) 
  • De onroerenderfgoedgemeente moet een voorbeeldfunctie opnemen en deze toepassen in beslissingen en plannen. (OEVBP 03) 
  • De onroerenderfgoedgemeente moet zorgen voor expertiseverwerving, de uitbouw van een consultatienetwerk en moet een erkende adviesraad installeren voor onroerend erfgoed. (OEVBP 04) 
  • De onroerenderfgoedgemeente moet de behandeling doen van de toelatingen aan beschermd erfgoed, de archeologienota’s en nota’s. (OEVBP 05) 
  • De onroerenderfgoedgemeente moet het onroerend erfgoed inventariseren en instrumenten inzetten voor een duurzaam beheer en behoud. (OEVBP 06) 

Vanaf werkingsjaar 2023 gelden er gewijzigde beleidsprioriteiten. Gemeenten die voor 15 januari 2023 een erkenningsaanvraag voorbereiden, moeten voldoen aan de gewijzigde beleidsprioriteiten. Er komen onder andere twee nieuwe Vlaamse beleidsprioriteiten bij: 

  • Onroerenderfgoedgemeenten krijgen de bevoegdheid om bouwkundig en landschappelijk erfgoed vast te stellen en er toelatingsplichten aan te koppelen. De verleende toelatingen moeten bijgehouden worden in de databank van het agentschap.   
  • Onroerenderfgoedgemeenten moeten een gemeentelijk verbalisant aanstellen om de regelgeving over het onroerend erfgoed op hun grondgebied te handhaven. Onroerenderfgoedgemeenten die erkend zijn voor 2023 stellen ten laatste tegen 31 december 2023 die gemeentelijke verbalisant onroerend erfgoed aan.  
Enkele tips bij de aanvraag

We vroegen aan enkele erkende onroerenderfgoedgemeenten welke tips zij hebben voor wie een erkenningsaanvraag overweegt. We schreven er een blogpost over.

We vatten het graag voor je samen: 

  • Zorg dat je aanvraag volledig is. 
  • Neem de tijd om de omgevingsanalyse uit te werken, want deze zal je op termijn veel werk besparen.  
  • Denk goed na over je visie en waar je dus op lange termijn naar toe wil, gebruik de omgevingsanalyse als basis. 
  • Zorg dat je beleidsvisie gedragen is. Betrek je actoren en alle relevante gemeentelijke diensten in de opmaak van de visie. Of beter: werk geïntegreerd vanaf het begin! 
  • Zorg dat je beleidsvisie realistisch is en dat je er de nodige middelen en personeel tegenover kan zetten. 
  • Neem voldoende tijd voor de opmaak van de aanvraag en het voorzien van voldoende middelen. 
  • Informeer je vooraf grondig over de taaklast en verplichtingen.