Huidige regelgeving

Op deze pagina vind je de regelgeving die op dit ogenblik van toepassing is. Deze is door vertaald in alle pagina’s op deze website.

Het Onroerenderfgoeddecreet

Voor monumenten, stads- of dorpsgezichten, landschappen en archeologisch erfgoed is de juridische grondslag het Onroerenderfgoeddecreet en het bijbehorend Onroerenderfgoedbesluit. Beiden zijn op 1 januari 2015 in werking getreden. Voor het luik archeologie gebeurde dit gefaseerd sinds 1 januari 2016. 
Het Onroerenderfgoeddecreet heft het vroegere Monumentendecreet (1976), het Landschapsdecreet (1996) en het Archeologiedecreet (1993) op. Sinds 1 januari 2015 zijn deze decreten niet meer van kracht wat betreft monumenten en landschappen en sinds 1 juni 2016 wat betreft archeologisch erfgoed. 

Links:  

Het Varenderfgoeddecreet

Het behoud en het beheer van varend erfgoed wordt geregeld in het decreet van 29 maart 2002 (Varenderfgoeddecreet). Dit decreet werd grondig gewijzigd door het decreet van 9 mei 2014. De Vlaamse Regering keurde op 27 november 2015 het uitvoeringsbesluit bij dit gewijzigde decreet goed (Varenderfgoedbesluit). Deze vernieuwde regelgeving trad op 1 januari 2016 in werking. 

Links:

Wijzigingen aan het Onroerenderfgoeddecreet en het Onroerenderfgoedbesluit in het kader van het Kerntakenplan, technische reparaties en wijzigingen premiestelsel

Op 17 juli 2015 verleende de Vlaamse Regering goedkeuring aan de generieke besparingen en kerntakenplannen van de Vlaamse overheid. Het door de Vlaamse Regering goedgekeurde kerntakenplan van het agentschap Onroerend Erfgoed bevat een aantal beslissingen die een aanpassing van de onroerenderfgoedregelgeving en andere regelgeving vereisten.
Tegelijk met de wijzigingen in het kader van het kerntakenplan werden er in het Onroerenderfgoeddecreet en -besluit ook een aantal technische reparaties en wijzigingen over het premiestelsel aangebracht. De aangepaste regelgeving trad op 1 januari 2017 in werking. In de gecoördineerde versie van het Onroerenderfgoeddecreet vind je deze wijzigingen terug. 

Wijzigingen aan het Onroerenderfgoeddecreet, het Onroerenderfgoedbesluit en het Varenderfgoedbesluit naar aanleiding van de ex-post evaluatie

Op 14 juli 2017 keurde de Vlaamse Regering de conceptnota “aanpassing Onroerenderfgoeddecreet naar aanleiding van de ex-post evaluatie” goed. Deze nota stelt in grote lijnen enkele aanpassingen aan de regelgeving voor na evaluatie van de resultaten van het Onroerenderfgoeddecreet voor de periode 2015-2016. Hierna volgde een aanpassingstraject voor het Onroerenderfgoeddecreet en het Onroerenderfgoedbesluit.

Een deel van het wijzigingsdecreet, namelijk de aanpassingen van de beschermingsprocedure en de nieuwe verplaatsingsprocedure, trad op 6 september 2018 in werking. De overige bepalingen traden in werking parallel met het wijzigingsbesluit, dat in fasen in werking trad vanaf 1 januari 2019 tot 1 januari 2022.

Wijzigingen aan de regelgeving naar aanleiding van de Visienota Lokaal Onroerenderfgoedbeleid

In de Visienota Lokaal Onroerenderfgoedbeleid presenteerde de minister bevoegd voor Onroerend Erfgoed zijn visie op een optimale samenwerking tussen Vlaanderen en de lokale besturen op het vlak van onroerend erfgoed. Op vrijdag 26 februari 2021 keurde de Vlaamse Regering deze visienota goed. Sommige principes uit de Visienota Lokaal Onroerenderfgoedbeleid vereisten echter verankering in regelgeving. Zaken als erkenningsvoorwaarden, formele bevoegdheden en procedures moeten immers een rechtsgrond hebben. 

De meeste wijzigingen aan het Onroerenderfgoeddecreet en -besluit traden in werking op 1 januari 2023. Een aantal handhavingsgerelateerde aanpassingen traden al sneller in werking.  De bepalingen rond erkenning en subsidiëring van erkende intergemeentelijke onroerenderfgoeddiensten treden pas in werking op 1 januari 2026, zodat de lopende samenwerkingsovereenkomsten met als einddatum 31 december 2026 ongewijzigd uitgevoerd kunnen worden.  

Documenten decreet

In het wijzigingsdecreet (decreet dat wijzigingen heeft aangebracht aan het Onroerenderfgoeddecreet) staan de overgangsbepalingen: in het hoofdstuk 3 (vanaf artikel 58). Deze vind je niet terug in de gecoördineerde versie.

De Memorie van Toelichting bij het wijzigingsdecreet vind je terug op de website van het Vlaams Parlement.

Documenten besluit

In het wijzigingsbesluit (besluit dat wijzigingen heeft aangebracht aan het Onroerenderfgoedbesluit) staan de overgangsbepalingen: in het hoofdstuk 2 (vanaf artikel 85). Deze vind je niet terug in de gecoördineerde versie.

Decreet over Vlaamse Erfgoednetwerken

Het decreet over Vlaamse Erfgoednetwerken biedt een rechtsbasis voor het samenwerken met en het ondersteunen van organisaties die instaan voor het beheer, de exploitatie en de ontsluiting van een netwerk van iconische, Vlaamse erfgoedlocaties. Die organisaties moeten aan de hand van erfgoed, erfgoedzorg en erfgoedontwikkeling het verhaal van Vlaanderen brengen, tonen waar Vlaanderen sterk in was en sterk in blijft. 

Het besluit regelt meer in detail een aantal praktische modaliteiten van de in het decreet vermelde instrumenten: de samenwerkingsovereenkomsten tussen de Vlaamse Regering en Vlaamse Erfgoednetwerken, de subsidiëring en evaluatie van Vlaamse Erfgoednetwerken en de regeringscommissarissen die in de raad van bestuur van Vlaamse Erfgoednetwerken kunnen aangewezen worden. Het regelt ook de inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving.

Herita vzw werd als eerste Vlaamse erfgoednetwerk erkend op 26 april 2024 en op 1 mei 2024 ging de samenwerking in die hoedanigheid officieel van start.