Doelse Kogge verhuist naar Wechelderzande en keert na conservatie terug naar huis

Archeologie

De tweede en laatste conservatiefase van de Doelse Kogge wordt opgestart. De afgelopen jaren werd de kogge geconserveerd in een loods in Antwerpen bij het Kattendijkdok. De eerste fase van de conservatie (ontijzering) werd daar afgerond. In mei 2022 verhuisde het schip naar een nieuwe loods in Wechelderzande (deelgemeente van Lille). Daar wordt nu de tweede fase van de conservatie opgestart: de impregnatie van het hout met PEG (Polyethyleenglycol). Dit petroleumderivaat zorgt ervoor dat het hout zijn volume behoudt, wanneer het wordt gereconstrueerd en gedroogd. Nadien is het hout klaar voor de heropbouw en museale ontsluiting van het schip in de gemeente Doel.

De Doelse Kogge is een middeleeuwse schip dat in 2000 werd aangetroffen bij het uitgraven van het Deurganckdok in Doel nabij Antwerpen. Het schip is 22 meter lang. Het agentschap Onroerend Erfgoed voerde het onderzoek uit op de houten fragmenten en startte de conservatiebehandeling.

Conservatie

De conservatie is opgesplitst in twee grote fasen. De eerste fase is dus achter de rug en bestond eruit om zo veel mogelijk ijzerionen uit het hout te onttrekken. Dit ijzer is een overblijfsel van de nagels, sintels en andere verbindingselementen die gebruikt werden tijdens de bouw van het schip. 

Tijdens de tweede fase - in de nieuwe loods - wordt het archeologische hout geïmpregneerd met Polyethyeleenglycol 2000 (PEG 2000). Dit petroleumderivaat vervangt het water in de houtcellen. Op die manier kunnen de planken opnieuw tentoongesteld worden zonder uit te drogen en te vervormen. De spanten en huidgangen van de kogge zullen ongeveer drie jaar in een bad van PEG liggen. Zodra een concentratie van 85% PEG 2000 is bereikt, wordt de actieve conservatiebehandeling beëindigd. Dan kan worden overgegaan naar de reconstructie- en droogfase. De geconserveerde houtfragmenten zullen worden overgebracht naar de gemeente Doel (deelgemeente van Beveren), waar het schip wordt gereconstrueerd en iedereen het kan komen bewonderen.

Een toekomst voor het erfgoed van Doel

Niet enkel is er goed nieuws voor de kogge. Dankzij het historisch akkoord van maart 2022 en het ‘Verbond voor de toekomst en leefbaarheid van het ommeland van de haven van Antwerpen, de polders van Linkerscheldeoever’ is de toekomst van Doel verzekerd terwijl ook de Antwerpse haven kan uitbreiden. Doel was, is en blijft een woongebied met bijzondere historische, culturele en esthetische waarde. Het erfgoed van Doel speelt daar een belangrijke rol in. Zowel de Vlaamse overheid als de gemeente Beveren spannen zich in om dat erfgoed een nieuwe toekomst te geven. Zo komt onder andere het Britse oorlogsmonument terug naar Doel, de gemeente investeert in de Scheldemolen, het beschermde orgel blijft geïntegreerd bij het toekomstige gebruik van de kerk en er lopen gesprekken om het Hooghuis en Hof Ter Walle te laten beheren door Herita. Herita kan op die manier zorgen voor de restauratie en een herbestemming van beide monumenten. Ook maakt de gemeente Beveren werk van een onroerenderfgoedrichtplan voor Doel. Een onroerenderfgoedrichtplan is een instrument om erfgoed te behouden en te ontwikkelen voor de toekomst, waarbij samenwerking en participatie de rode draad zijn.

Foto: maquette van de Doelse Kogge, persmoment 9 november 2022 in Doel.