Europe Day Manifesto. Cultural Heritage as a powerful catalyst for the future of Europe

Regelgeving en beleid

Europeana en Europa Nostra organiseerden op 9 mei een online webinar naar aanleiding van de 70ste verjaardag van de Shumanverklaring. Tijdens dit webinar stelden de leden van de European Heritage Alliance, een informeel platform van 50 Europese en internationale erfgoednetwerken, het ‘Europe Day Manifesto’ voor. Dit Manifesto vertolkt de vele manieren waarop de Europese erfgoedsector tijdens en na deze Coronacrisis een katalysator kan zijn voor positieve verandering in de Europese samenleving.

Wat zegt het Europees Manifesto?

In het ‘Europe Day Manifesto’ staan zeven met elkaar verbonden manieren waarop erfgoed het verschil kan maken.

  1. Investeren in erfgoed betekent investeren in welzijn en levenskwaliteit. Welzijn is een holistisch concept. Het omvat emotionele, sociale, culturele, spirituele en economische behoeften die mensen in staat stellen om hun volledige potentieel te realiseren en zich volledig te engageren in de samenleving. In tijden van een gezondheidscrisis speelt erfgoed een essentiële rol voor het fysieke en mentale welzijn van elk individu en van onze samenleving als geheel, en dat zal ook in de toekomst zo blijven.
  2. In een tijd waarin we geconfronteerd worden met een diepgaande transformatie van onze manier van leven, vormen ons gedeeld erfgoed en onze gemeenschappelijke waarden een broodnodig anker en kompas. Erfgoed zorgt voor de link tussen onze wortels, identiteit en tradities en de bredere Europese en mondiale dimensie. Daarom moeten grotere investeringen in cultuur, onderwijs, wetenschap en innovatie de kern vormen van de bevordering van onze nieuwe manier van leven en even belangrijk zijn als de economische, monetaire of politieke investeringen.
  3. Een digitaal aanbod is cruciaal om de toegang tot erfgoed te democratiseren en diversiteit, inclusiviteit, creativiteit en een kritische betrokkenheid bij onderwijs en kennisdeling te ondersteunen. De uitbraak van COVID-19 heeft het cruciale belang van digitale toegang tot erfgoed onderstreept. In een tijd waarin mensen dichter bij elkaar willen blijven terwijl ze fysiek van elkaar gescheiden zijn, gaan vele erfgoedorganisaties die uitdaging aan. Samenwerking is belangrijk om deze digitale transformatie te versnellen en zo ons innovatievermogen te versterken.
  4. Ons erfgoed, met inbegrip van de cultuurlandschappen, wordt ernstig bedreigd door de klimaatverandering. Maar de erfgoedwereld, met zijn rijkdom aan traditionele kennis en vaardigheden, kan ook de mitigatie- en adaptatiepraktijken ondersteunen en helpen verwezenlijken. Bij de transformatie naar een duurzame samenleving en economie is het belangrijk dat de culturele dimensie wordt meegenomen.
  5. Erfgoedinvesteringen dragen bij aan de heropleving van steden en regio's. Banen en vaardigheden worden zo behouden en gecreëerd, gaande van gespecialiseerde ambachten tot het geavanceerde gebruik van digitale en andere nieuwe technologieën. Een dergelijke “nieuwe erfgoeddeal” zal op zijn beurt de aanzet geven tot sociale en economische innovatie en bijdragen aan een kwaliteitsvolle leefomgeving. Het enorme potentieel van erfgoed-geleide regeneratie in historische steden, dorpen en het platteland kan een echte 'game-changer' worden in de richting van een groenere en duurzamere samenleving.
  6. Het toerisme heeft behoefte aan erfgoed en erfgoed heeft behoefte aan toerisme. Het bevorderen van innovatieve en duurzame vormen van cultuurtoerisme levert niet enkel blijvende voordelen (inclusief banen) op voor de openbare en particuliere eigenaren van erfgoedsites en de gemeenschappen die hen omringen (logies, horeca, lokale bevolking …) maar vergroot tevens de kwaliteit van de ervaringen en het plezier van de bezoekers.
  7. Cultuur en erfgoed zijn belangrijke drijfveren voor het vergroten van respect, begrip en vertrouwen als voorwaarden voor de wereldwijde solidariteit en samenwerking. Europa moet daarom zijn rijke cultuur aanwenden om dit proces te bevorderen.

En hoe zit dat in Vlaanderen?

Door de coronacrisis zal ook de erfgoedsector zich moeten aanpassen aan een vernieuwde samenleving. We denken dat erfgoed een katalysator kan zijn voor sociale en economische heropleving. Door te investeren in erfgoed investeer je immers in veel andere sectoren: toerisme, onderwijs, cultuur, bouw, innovatie, welzijn,…
We gaan de komende maanden met andere sectoren in dialoog. Je leest er later meer over op deze website.