Grootste archeologische plundering van Frankrijk in Vlaanderen ‘ontdekt’

Archeologie

In Frankrijk werd een grote hoeveelheid aan illegale archeologische vondsten in beslag genomen. De bal ging aan het rollen toen de eigenaar via Vlaanderen zijn vondsten wilde witwassen. “Ik ben erg trots dat door het snel en adequaat handelen van onze onderzoekers deze archeologische plunderingen ontdekt is”, laat Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele weten. “Deze misdaad kon leiden tot geschiedvervalsing met een serieuze impact op onze Vlaamse identiteit.” Minister Diependaele zal de muntschat in het voorjaar van 2021 officieel overhandigen aan de Franse staat.

In september 2019 contacteert een Frans staatsburger het agentschap Onroerend Erfgoed omwille van een toevallig gevonden muntdepot van meer dan 14.000 Romeinse munten. De munten zijn ontdekt op een terrein in Haspengouw dat de Fransman bezit. “Na onderzoek door het agentschap Onroerend Erfgoed bleek het onmogelijk dat deze munten van de gemelde vindplaats zouden komen”, vertelt Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele.

Het agentschap contacteerde daarom haar Franse evenknie, het DRAC (Direction Régionale des Affaires culturelles). Samen met de douane, die strijdt tegen de illegale handel in culturele goederen, starten ze een onderzoek.

Uitgebreid onderzoek

Uit het uitgebreide onderzoek blijkt de vinder van de munten in België in het bezit te zijn van meer dan dertien duizend illegaal verkregen archeologische objecten. Het gaat onder andere over armbanden en halskettingen uit de Brons- en IJzertijd, een zeldzame Romeinse dodecaëder, Romeinse fibula (sierspelden)  en beeldjes en Merovingische riemgespen. Ook de munten die in België gevonden zouden zijn blijken inderdaad uit Franse bodem te komen.
In Frankrijk is het verboden om archeologische artefacten op te sporen met een metaaldetector. De Franse overheid bestraft dit soort overtredingen streng met gevangenisstraffen en boetes omdat de overtreder door deze roof kennis over de Franse geschiedenis onherroepelijk verloren doet gaan.

Waarom duikt dit Romeins muntdepot op in Vlaanderen?

In Frankrijk is metaaldetectie met als doel het zoeken naar archeologische voorwerpen verboden. De motivatie hiervoor is dat het verwijderen van een archeologisch object uit de bodem leidt tot informatieverlies. Men verliest de mogelijkheid om het voorwerp te dateren aan de hand van de lagen in de bodem en om informatie te krijgen over de positie van een voorwerp in de archeologische lagen. Daarom beschouwt de Franse overheid het verwijderen van een voorwerp uit de bodem met behulp van een metaaldetector als een illegaal archeologisch onderzoek.

In Vlaanderen is het zoeken naar archeologisch voorwerpen met een metaaldetector sinds 2016 wel toegelaten als je een erkenning hebt en de Code van Goede Praktijk volgt. Die Code houdt onder andere in dat je niet dieper graaft dan de bouwvoor en dat je de vondst meldt aan het agentschap Onroerend Erfgoed.

De eigenaar van de grond is ook eigenaar van de archeologische vondsten uit de grond. Over de eigendom van de vondsten kan een metaaldetectorist een overeenkomst sluiten met de eigenaar.
Het standpunt in Vlaanderen is dat metaaldetectoristen waardevolle partners zijn voor het verhogen van kennis over het verleden en daardoor ook mogelijk voor het beheer van archeologische sites. Het is een kwestie van geven en nemen.

Het niet melden van vondsten wordt in Vlaanderen beschouwd als een misdaad, gezien het verwijderen van een voorwerp uit haar context leidt tot onherstelbaar verlies van wetenschappelijke informatie over de site en dus over onze geschiedenis. Een archeologisch voorwerp buiten haar context verliest een belangrijk deel van haar wetenschappelijke waarde.

Terugbrengen van de vondst

Minister Diependaele staat erop om deze muntschat in eigen persoon terug te geven aan de Franse staat. In het voorjaar van 2021 zal de minister de munten overhandigen aan de Franse minister van Cultuur, mevrouw Roselyne Bachelot-Narquin. Op die manier krijgen Franse archeologen en onderzoekers toch nog de kans om de overgebleven informatie over hun verleden te reconstrueren.