Inventaris bouwkundig erfgoed in Vlaams-Brabant vastgesteld met nieuw besluit

Minister Matthias Diependaele ondertekende op woensdag 22 september 2021 het ministerieel besluit tot vaststelling van de inventaris bouwkundig erfgoed in de provincie Vlaams-Brabant. Met dit besluit worden meer dan 7000 bouwkundige elementen en gehelen in deze provincie vastgesteld als bouwkundig erfgoed. Een aantal van de gebouwen en constructies zijn beschermd als monument. Ook de niet-beschermde bouwkundige elementen en gehelen op een vastgestelde inventaris hebben een erfgoedwaarde die de overheid graag behouden ziet. Daarom gelden een aantal voordelen. Zo kan je bijvoorbeeld een erfgoedlening krijgen voor werken of mag je afwijken van de geldende normen voor energieprestatie en binnenklimaat.

Het openbaar onderzoek

Aan de ondertekening van dit besluit ging een grootschalig openbaar onderzoek vooraf. Na eerdere vaststellingsprocedures in de provincies Antwerpen (2019) en Limburg (2018) is Vlaams-Brabant de derde Vlaamse provincie waarvan het aanwezige bouwkundig erfgoed opnieuw wordt vastgesteld volgens de nieuwe procedure van het Onroerenderfgoeddecreet. Hiervoor organiseerde het agentschap Onroerend Erfgoed samen met de steden en gemeenten en intergemeentelijke onroerenderfgoeddiensten een grootschalig openbaar onderzoek van 2 maart 2020 tot en met 18 juni 2020.

Iedereen kreeg hierbij de kans om opmerkingen of bezwaren in te dienen bij de vaststelling van 7.232 bouwkundige elementen en gehelen die voorlagen voor opname in het vaststellingsbesluit. Via een digitale kaart op de website van het openbaar onderzoek kon je voor ieder geïnventariseerd gebouw of constructie in Vlaams-Brabant de administratieve en inhoudelijke gegevens opvragen die voorlagen voor vaststelling.

Het agentschap ontving 194 opmerkingen en bezwaren. Na behandeling van de bezwaren: 

  • werden 28 gebouwen of constructies bijkomend uit het vaststellingsdossier geschrapt, omdat bleek dat deze gesloopt of ingrijpend verbouwd waren.
  • kregen 27 gebouwen of constructies een aangepaste afbakening op het plan.
  • werden 35 gebouwen of constructies vastgesteld met aangepaste erfgoedkenmerken.
  • werden 42 gebouwen of constructies vastgesteld met een aangepaste beschrijving. 
  • werden 21 gebouwen of constructies vastgesteld met een aangepaste benaming. 

Na verwerking van de opmerkingen en bezwaren van het openbaar onderzoek en rekening houdend met het advies van de Vlaamse Commissie voor Onroerend Erfgoed, bevat het nieuwe ministeriële besluit in totaal 7198 bouwkundige elementen en gehelen in Vlaams-Brabant.

Procedure

Het ministerieel besluit tot vaststelling van de inventaris van het bouwkundig erfgoed in de provincie Vlaams-Brabant wordt op 28 september 2021 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Het volledige dossier is nu al digitaal raadpleegbaar op de besluitendatabank van het agentschap.

Naast het besluit kun je daar volgende stukken downloaden die horen bij het besluit: 

  • de behandeling van de opmerkingen en bezwaren van het openbaar onderzoek en het advies van de Vlaamse Commissie voor Onroerend Erfgoed.
  • de lijst met bouwkundig erfgoed dat niet langer vastgesteld is
  • de digitale kaart met alle vastgestelde bouwkundige elementen en gehelen in JSON formaat. Professionele gebruikers kunnen dit bestand inladen in een GIS-toepassing.

Rechtsgevolgen

De rechtsgevolgen van het ministerieel besluit gaan op 8 oktober 2021 van kracht. Deze rechtsgevolgen zetten in op behoud en stimuleren de zorg voor het erfgoed. Een vaststelling als bouwkundig erfgoed biedt voordelen:

  • Voor werken aan dit erfgoed kan je een beroep doen op de erfgoedlening.
  • Voor energieprestatie en binnenklimaat kan je kan een afwijking vragen op de huidige normen om de erfgoedwaarde van het gebouw of constructie in stand te houden.
  • Voor zonevreemde gebouwen en constructies kan je makkelijk een functiewijziging aanvragen.
  • Bij sociale woningen met erfgoedwaarde wordt renovatie gestimuleerd door afwijkingen op het prijsplafond.

Bij verkoop is het belangrijk dat nieuwe eigenaars op de hoogte zijn van deze gevolgen. In elke akte of overeenkomst bij eigendomsoverdracht moet je vermelden dat het goed is opgenomen in de vastgestelde inventaris en welke de rechtsgevolgen zijn. 

De lokale overheid staat samen met eigenaars en beheerders in voor de zorg voor het vastgesteld bouwkundig erfgoed. Bij aanvragen voor sloop dienen de erfgoedwaarden die dreigen verloren te gaan afgewogen te worden. De vergunningverlenende overheid moet in haar beslissing duidelijk motiveren hoe ze met de erfgoedwaarden rekening heeft gehouden bij het nemen van haar beslissing.

Voor administratieve overheden geldt ten slotte de zorg- en motiveringsplicht. Voor eigen werken en activiteiten dient elke overheid na te gaan of deze directe impact hebben op het vastgesteld erfgoed. Een gemeente, een OCMW, overheidsdienst, provincie of andere administratieve overheid moet hierbij telkens motiveren welke maatregelen er genomen zijn om aan de zorgplicht te voldoen.

Meer informatie over de vaststellingsprocedure en de rechtsgevolgen ervan.