Woonhuis De Oude Steen in Brugge is….. het oudste stenen huis in Vlaanderen

Bouwkundig erfgoed

De Oude Steen’ in de Wollestraat wordt al langer beschouwd als één van de oudere panden in de historische binnenstad van Brugge. Dankzij dendrochronologisch en bouwhistorisch onderzoek is de ware ouderdom van het monument nu ontdekt. Het woonhuis blijkt het oudste gedateerde woonhuis in heel Vlaanderen te zijn, een kostbaar overblijfsel van het middeleeuwse Brugge.

Herenhuis De Oude Steen

De Oude Steen is een middeleeuws gebouw. Vandaag heeft het huis een neoclassicistische voorgevel uit de jaren 1880 en de bovengrondse verdiepingen dateren uit de 17de eeuw. Maar de kelder bevat nog delen van het originele middeleeuwse gebouw. De oorspronkelijke muren zijn gebouwd in veldsteen. Het gebruik van deze plaatselijke natuursteen (en niet baksteen) deed wel al vermoeden dat dit gebouw nog vóór het midden van de 13de eeuw werd opgetrokken. Het oudste deel van de kelder wordt nog steeds overdekt door een oude houten balkenzoldering.

De Vlaamse minister van Onroerend Erfgoed:

'Vanaf de 12e eeuw groeide de stad Brugge uit tot een internationaal handelscentrum. En temidden van deze opkomst speelde de Wollestraat een onmiskenbare rol. De naam van de straat refereert naar het stedelijk wolhuis dat er lag, een plek voor de opslag en handel van wol. Het hedendaagse immo-mantra ‘locatie locatie locatie’ gold toen al. De Wollestraat werd een belangrijke handelsstraat en verkeersader omdat diverse kelders van huizen in de straat in verbinding stonden met de kade aan de Kraanrei: het was een toplocatie voor handelaren en kooplieden. Vandaag is de kelder van De Oude Steen de enige bewaarde middeleeuwse kelder in de Wollestraat die de tand des tijds heeft doorstaan.'

Dendrochronologisch onderzoek

Gezien de historische waarde van het pand – ook voor de algemene bouwgeschiedenis van de stad Brugge – besloot het agentschap Onroerend Erfgoed om een oude balkenlaag in de kelder te dateren door een studie van de jaarringen in het hout (dendrochronologie).

En wat blijkt, de eiken balken zijn gemaakt van bomen die ergens tussen 1177 en 1205 gekapt zijn. Het eerdere vermoeden dat het pand aan de Wollestraat tot de oudste van Brugge behoort klopt! Meer nog, De Oude Steen is hiermee het oudst bewaarde en gedateerde woonhuis in Brugge, en heeft zijn naam dus niet gestolen. Dit onderzoek betekent bovendien een belangrijke aanvulling op de gekende historische bronnen, die vóór de 13de eeuw heel summier zijn over huizen in Brugge.

 

Vlaamse context

In een ruimer Vlaams perspectief is de gedateerde kelderverdieping dus van groot belang. Het is immers het oudste absoluut gedateerde overblijfsel in opstand van een middeleeuws huis in Vlaanderen. De balklaag in de kelder behoort ook tot de oudst gedateerde gehelen van in situ bewaard bouwhout in Vlaanderen. Alleen een select aantal dakkappen of delen daarvan in kerkgebouwen is even oud als de balklaag van De Oude Steen.

 

Peter de Wilde, administrateur-generaal Onroerend Erfgoed:

Net als in vele andere van onze oude steden zijn de aanwezige structuren en bebouwing het resultaat van opeenvolgende politieke, sociale, culturele en economische gebeurtenissen die plaats vonden door de eeuwen heen. Ze zorgen tot op vandaag voor een opmerkelijke historische gelaagdheid in het stadsbeeld en ze vertellen ons het verhaal van Vlaanderen. Het agentschap Onroerend Erfgoed is naast een toegewijde administratie ook een wetenschappelijke instelling, een kenniscentrum. En die kennis gebruiken we als een objectieve manier om onze boeiende en steeds evoluerende wereld te begrijpen en doorgronden. Dankzij onze begeesterde erfgoedonderzoekers ontdekken we elke dag een stukje meer over ons verleden.’

Foto's van het onderzoek en het hierbij horende persmoment

Foto's die gemaakt werden tijdens het onderzoek en foto's van het persmoment georganiseerd op 6 maart 2024 in De Oude Steen kan je downoaden via flickr.