Zeldzame Middeleeuwse muurschilderingen ontdekt in Sint Stefanuskerk in Oppem

In de 2009 diende de gemeente Meise een restauratiedossier in voor de restauratie van de kerk van Oppem. In de loop van 2014 werd de buitenrestauratie van de laatmiddeleeuwse beschermde Sint-Stefanuskerk voltooid. Ter voorbereiding van deze werken werd met Vlaamse subsidies in 2008 een bouwhistorisch onderzoek verricht door Johan Grootaers. Toen werd gewezen op de aanwezigheid van een oudere 14de eeuwse kerktoren in houten vakwerktechniek, verscholen binnen de 16de eeuwse bakstenen toren zoals die nu bekend is. Bovendien werd ook melding gemaakt dat in het kerkinterieur nog het laat middeleeuws pleisterpakket aanwezig was, mogelijks met wandschilderingen.

In de winter van 2012 werden tijdens de restauratiewerken lambriseringen gedemonteerd waarbij belangrijke fragmenten van muurschilderingen aan het licht kwamen in het Noorderschip en in het hoogkoor, met voorstellingen van heiligenfiguren. In 2013 volgde dan de ontdekking van een Sint-Kristoffelfiguur ter hoogte van het doksaal, wellicht vroeg 16de eeuws van oorsprong.

Gezien deze kunsthistorisch belangrijke vondsten werd door de gemeente, op vraag van het agentschap Onroerend Erfgoed en de restauratie-architect Dirk Geeroms besloten een deskundig vooronderzoek van het kerkinterieur uit te voeren. Dit onderzoek kon rekenen op een premie van 80% door het agentschap Onroerend Erfgoed.

Het team van conservator muurschilderingen Jan Verbeke uit Gent stootte dit jaar op een indrukwekkend ensemble laatmiddeleeuwse muurschilderkunst, zeer goed bewaard en zondermeer zeldzaam voor de streek rond Brussel. Er wordt geschat dat het kerkinterieur ongeveer 30 m² muurschilderingen heeft bewaard uit de vroege 16de eeuw of vroeger. Zulk totaalconcept is uniek in Vlaanderen.

De muurschilderingen in het kerkje hoorden in de late middeleeuwen samen met een houten plafond in het schip en een houten beschoten spitstongewelf in het koor. De muurschilderingen zijn aangebracht op een originele dunne fijn geborstelde vliesbepleistering. De schilderingen zijn uitgevoerd in een precieuze kalkseccotechniek, de zogenaamde fresco-secco. Het kleurenpallet is een waaier van gele en rode okers, groen, zwart enz. De voorgestelde figuren op de wanden van het schip zijn levensgrote heiligenfiguren uitgedost in traditionele kledij en voorzien van attributen. De onderzone van de kerk is onbeschilderd gebleven. In het hoogkoor Noord komen heiligen voor in religieus habijt en er is ook een boogschutter te zien en een fragment van een drakenfiguur.

Naar aanleiding van deze vondsten moet het vroegere restauratieconcept voor het kerkinterieur herdacht worden. De gemeente ( in overleg met de kerkfabriek, het restauratieteam, de conservator muurschilderingen en de bouwhistoricus)  gaat nu in nauw overleg met het agentschap Onroerend Erfgoed bekijken hoe er met deze vondst zal worden omgegaan. Er wordt onder andere nagegaan of de lambrisering wordt teruggezet en welke plaats de altaren, de preekstoel en de biechtstoel in deze nieuwe context zullen hebben.

De gemeente buigt zich nu ook over de beslissingen over de verdere restauratie en de wijze waarop deze nieuw ontdekte schilderingen een impuls kunnen geven aan de erfgoedbeleving en de functie van deze kerk van Oppem.