Dit jaar ligt de focus tijdens de jaarlijkse landschapscontactdag op grenzen in het landschap. Grenzen variëren van tastbare naar onzichtbare concepten zonder duidelijke afbakening en worden vooral bepaald door de persoonlijke perceptie. Voor de ene vormt de grens een obstakel, voor de andere een opportuniteit.

Vaak werden bestaande natuurlijke grenzen (geografische elementen of landschapselementen) overgenomen als politieke grenzen. In het verleden waren grenzen niet steeds duidelijk vastgelegde lijnen, er was vaak sprake van een overgangsgebied, een niemandsland. Grenzen werden continu betwist en vormden het voorwerp van soms jarenlange rechtsprocedures.

Menige grens in het landschap is verdwenen, vervaagd of verlegd, maar kan wel nog steeds deel uitmaken van het collectieve geheugen. Ook zijn er nog talrijke relicten, gebruiken of herinneringen bewaard die een idee geven van hoe grenzen vroeger werden gevisualiseerd, in stand gehouden en ervaren.

Op de landschapscontactdag gaan we op zoek naar het ontstaan en de transformatie van grenzen in het landschap en over de betekenis ervan vroeger en nu. Wat doen staatkundige grenzen met het landschap? Zijn er verschillende evoluties aantoonbaar aan weerszijden van een grens? Op welke manieren werd een grens gematerialiseerd en zichtbaar gemaakt in het landschap?

Programma:

  9u: Ontvangst, registratie en verwelkoming

  9u30: Key Note – De ondraaglijke lichtheid van grenzen– Luc Devoldere (Ons Erfdeel vzw)

  10u05: Parochies en hun grenzen in kaart – Marc Carnier (Rijksarchief Leuven)

  10u30: Ga de velden in…kleine grensstenen uit Vlaams-Brabant – Werner Wouters (Onroerend Erfgoed)

  10u40: De Villaretkaart voorgesteld – Hilde Verboven (Onroerend Erfgoed)

  10u55: Koffiepauze

  11u20: Gelaagde grenzen in Nederland – Erwin H.K. Karel (Universiteit Groningen)

  11u45: Grensoverschrijdende landschappen in de dynamische grensregio van de Westhoek – Veerle Van Eetvelde (Universiteit Gent)

  12u10: Broodjeslunch

  13u10:  – Kempens veken, terug van weggeweest? – Sarah Luyten (Centrum voor Agrarische Geschiedenis) en Ines Van Limbergen (Regionaal landschap de Voorkempen)

  13u35: Grens, snelweg en landschap. Veranderende houdingen ten opzichte van het landschap langs de snelweg tussen Tourcoing en Kortrijk – Jozefien Bernard (intercommunale Leiedal)

  14u00-16u30: Excursies

  •      Fietsexcursie 1: Zandvoorde, de sporen van middeleeuwse bisdomsgrenzen, de wijk ‘Chicane’ op een vroegere Franse verdedigingslinie en het verwezen kanaal Ieper-Komen (o.l.v. Mario Dujardin)
  •      Fietsexcursie 2: De Grensleie met het rivierlandschap van Laag-Vlaanderen, de stadsvesting Menen en een stukje Kommiezenroute nabij Werviq-Sud (o.l.v. Stefaan Verreu)
  •      Wandelexcursie 3: Wervik, Romeinse baanpost en Duitse garnizoenstad, grensarbeid in Wervicq-Sud, tabak als smokkelwaar en de Franse enclave aan de Leiemeander van  De Balokken (o.l.v. Jacques Migneaux)

  16u30-18u: Afsluitende drink in Retroherberg In den Grooten Moriaen, Koestraat 63, 8940 Wervik

Van de retroherberg is het een kleine 20 min wandelen naar het station van Wervik

 

Locatie:

Gemeenschapscentrum Forum, Speiestraat 16, 8940 Wervik. Het gemeenschapscentrum ligt op 10 min wandelen van het station Wervik

 

Inschrijven:

De landschapscontactdag is gratis maar inschrijven is verplicht. Inschrijven kan tot 22 september via dit inschrijvingsformulier.

 

In samenwerking met:

  • Vrije Universiteit Brussel – Vakgroep Kunstwetenschappen & Archeologie
  • Universiteit Gent – Vakgroep Geografie, Vakgroep Geschiedenis & Vakgroep Archeologie
  • Universiteit Antwerpen – Departement Geschiedenis
  • Katholieke Universiteit Leuven – Onderzoekseenheid Middeleeuwen
  • Intercommunale Leiedal
  • Stad Wervik


Tijdens de Vlaamse landschapscontactdag staat het onderzoek naar de genese en dynamiek van het Vlaamse cultuurlandschap centraal. Dit uniek platform biedt de mogelijkheid om recente onderzoeksmethoden en –resultaten omtrent landschapsgenese voor te stellen. Daarnaast is er ook ruimte voor discussie en uitwisseling van kennis en ideeën binnen het brede landschapsonderzoek.