De archeologische site Donk-Oud Kerkhof is gelegen in de vallei van de Demer. De site omvat onder andere sporen van bewoning uit de steentijd, maar is vooral belangrijk omwille van zijn middeleeuwse geschiedenis.

Een herfstige ochtend aan de oevers van de Demer. Het is koud en nog donker, maar op de kale dikke muren weerkaatsen al de eerste echo’s van geprevelde gebeden, meer dan eens onderbroken door een hoest, een nies, en een onderdrukte kuch. De velden rond het eenzame kerkje staan nagenoeg blank door de vele regen van de laatste dagen. Wat verder, op de hogere gronden buiten de riviervlakte, ziet een toevallige passant het kerkje van ‘Donk’ spookachtig door de maan verlicht opdoemen vanuit de mist... .

Een dergelijk tafereel zal zich wel meerdere keren afgespeeld hebben tijdens het ongeveer duizend jarig bestaan van de nu verdwenen kerk van Donk in Herk-De-Stad. In de oude geschriften wordt meermaals diens eenzame ligging vernoemd, bijvoorbeeld in een charter uit 1107: “…sitam in insula Dune”. De eerste vermelding van de kerk dateert echter al van 741 na Christus. Het is dan dat Rotbertus, graaf van Haspengouw en belangrijk figuur binnen de Karolingische adel, de kerk schonk aan de abdij van Sint-Truiden: “…met de daar gelegen kerk die ikzelf met eigen middelen gebouwd heb ter ere van de heilige Maria, de heilige Petrus, de heilige Johannes, de heilige Servatius en de heilige Lambertus…)”. De abdij maakte van de site een cella, een afhankelijk bedehuis dat door een aantal monniken bewoond werd.

Dat er meermaals geniest, gekucht en gehoest werd, is zeer waarschijnlijk. Zo klaagden de priesters van de abdij van Sint-Truiden, die door de onrusten in de stad in 1323 tijdelijk onderkomen vonden in Donk, over de vochtige omstandigheden en de ziektes en klachten dat dit veroorzaakte. De aartsdiaken benoemde de kerk in 1661 dan ook als nagenoeg overstroomd en ongeschikt voor de dienst. Door de verdere vernatting van de vallei werd de site uiteindelijk verlaten, en werd de kerk zelf in 1752 afgebroken.

Figuratieve kaart van weiden en de ruïne van de kerk gelegen in Donk opgemaakt in 1778 (afbeelding: Rijksarchief; bron: www.cartesius.be)

Nog enkele honderden jaren later, in 1986, staken enkele archeologen er de schop in de grond, waarbij de locatie van de kerk, het bijhorend grafveld, en enkele andere structuren gedeeltelijk werden onderzocht. Verschillende vondsten bevestigden bovendien de vroegmiddeleeuwse oorsprong. Het historisch belang en de uitzonderlijke goede bewaring maken van de locatie een site met een zeer grote archeologische waarde. Op 7 juli 2017 ging de site dan ook een nieuwe levensfase in, als beschermde archeologische site.

Links

Reacties (0)

Reageer op dit artikel