De elektrische havenkranen 400 KA en 410 KD op de Rijnkaai in Antwerpen zijn recent beschermd als monument. Ze maken deel uit van de collectie havenkranen van het Museum aan de Stroom (MAS). De collectie is uniek in de wereld en toont de evolutie van de kraantechnologie.

Elektrische kranen

Vanaf de industriële revolutie ontwikkelde de kraantechnologie aan een hoog tempo. IJzeren kranen vervingen de houten exemplaren. Aanvankelijk waren het nog handkranen, maar al snel werden die vervangen door stoomkranen, waterperskranen en uiteindelijk elektrische kranen.

In 1907 werd de eerste Antwerpse elektrische kraan in gebruik genomen. De elektrische kranen werden vanaf het jaar 1908 per stuk oplopend genummerd. Naast het nummer kregen de kranen per reeks ook twee letters als kenteken toegewezen. Dat gebruik startte uiteraard met de lettercombinatie AA. De latere reeksen werden aangeduid met BD, CC, CD, CK, FA, GA, HA, enz. De series KA en KD stammen uit de jaren 1960.

De 400 KA en 410 KD zijn stalen torenkranen opgebouwd uit een portaal en een draaibare bovenbouw. De kranen incorporeerden de laatste ontwikkelingen in de kraantechnologie van hun periode. Het waren geen zware mastodonten meer, maar slanke reuzen. Ze konden toppen, zwenken en hijsen met een last van respectievelijk vijf en zes ton. Tussen opdrachten door, reden ze op sporen die hier speciaal voor aangelegd waren.

De bestelling

De twee beschermde havenkranen werden bekostigd in het kader van het tienjarenplan van de stad Antwerpen en de Belgische overheid. In december 1958 schreef het stadsbestuur een aanbesteding uit voor dertig nieuwe walkranen. Het Nederlandse consortium Holland Cranes bouwde de KA-reeks in 1961. De 400 KA was één daarvan.

Een consortium van de Belgische bedrijven Boomse Metaalwerken en ACEC kreeg in diezelfde periode een contract om tweeëntwintig kranen te leveren. Ze kregen aanvankelijk het kenteken KB. Later werden achttien van deze kranen aangepast zodat ze een grotere last aankonden. Deze achttien exemplaren kregen het kenteken KD. De 410 KD is het enige bewaarde exemplaar.

Het Museum aan de Stroom

De kranen KA, KB/KD bepaalden gedurende ongeveer drieënveertig jaar mee het beeld van de haven. Ze maakten de haven van Antwerpen een koploper in de behandeling van stukgoederen, tot ze werden afgedankt in 2003.

Bij de verschroting van de stedelijke havenkranen schenkt de stad minstens één representatief exemplaar per reeks aan het Museum aan de Stroom (MAS). Zo komt het dat je 400 KA en 410 KD vandaag kan terugvinden op de Rijnkaai, uitkijkend over de Antwerpse Scheldebocht.

De publieke belangstelling voor alle kranen van het MAS is groot. Dat merk je bijvoorbeeld op Openmonumentendagen. Meerdere zijn of worden gerestaureerd, met financiële steun van de Vlaamse overheid. Voor de 400 KA en 410 KD wordt een beheersplan opgemaakt. 

Links

Reacties (0)

Reageer op dit artikel