Deze week liet erfgoedconsulent Rudy De Graef en zijn collega Jasmine Michielsen de boerderij van Wortel-Kolonie in Hoogstraten zien aan drie jonge architecten. De jongeren zijn geselecteerd voor de Meesterproef 2017, die in het teken staat van erfgoed en herbestemming. Na dit inleefmoment zullen zij een concreet voorstel uitwerken voor de herbestemming van de noordvleugel van de boerderij.

De Meesterproef

Aan de Meesterproef 2017 nemen zes erfgoedsites deel, waarvan Wortel-Kolonie er één is. Meer dan tien ontwerpers en kunstenaars stelden zich kandidaat voor deze opdracht. Een jury selecteerde architecten Tomas Dirrix, Kim Van Kempen en Stefanie Weckx en de kunstenaressen Katinka De Jonge en Elise Eeraerts op basis van hun visieteksten en cv’s. Zij krijgen de kans om onder begeleiding een concreet voorstel uit te werken.

De opdracht

Het onderwerp van deze opdracht is de noordvleugel van de kolonieboerderij. De huidige eigenaar van de boerderijvleugel is de vzw Kempens Landschap. Samen met de firma Panidur wil zij dit gedeelte herbestemmen tot een stokerij en distilleerderij. Daar horen een winkeltje bij met een eigen kruidentuin en optioneel zelfs een woning. 

De hoeve vormt het hart van de beschermde kolonie, samen met enkele andere gebouwen zoals de voormalige bewakerswoningen, dienst- en huisvestingsgebouwen (de huidige gevangenis) en een kazerne. De oudste delen van de boerderij dateren uit het laatste kwart van de negentiende eeuw.

De gebouwen liggen in het beschermd cultuurhistorisch landschap ‘Rijksweldadigheidskolonie Wortel’. Dat is een schitterend ‘compartimentenlandschap’. Dat wil zeggen: een geometrisch netwerk van dreven met daartussen open kavels van gras- en akkerland, afgewisseld met bossen en struwelen.

De uitdaging

De opdracht lijkt eenvoudig, maar is in feite complex. Het nieuwe functionele programma inpassen in de noordvleugel lijkt een haalbare kaart. Hoe je het nieuwe bedrijf kan ontsluiten vanuit het centrale erf is een andere vraag. Het erf wordt namelijk al voor een groot stuk door de andere gebruikers geclaimd. In de boerderij huizen nog vier andere organisaties: Natuurpunt, jongerenvereniging De Slinger, jeugdverblijfcentrum De Bonte Beestenboel en de stad Hoogstraten. Elke organisatie heeft zijn eigen verzuchtingen en ‘afbakeningen’. Een nieuwe zaak erbij stelt uiteraard een aantal bestaande afspraken in vraag. 

Een ander aandachtspunt is de kruidentuin. Hoe kan je op een subtiele manier een relatie met deze buiten de hoevegebouwen aan te leggen tuin tot stand brengen? De grootste uitdaging is een oplossing vinden waarbij alle partners winnen. De hoop is dat de Meesterproef werkt als een katalysator en de verlanglijstjes van de verschillende betrokkenen op elkaar afgestemd geraken.  

Uiteraard moeten de ontwerpers ook voldoende rekening houden met de erfgoedwaarden van het gebouw. Daaraan zullen ze een flinke kluif hebben. In het kader van deze Meesterproef is er namelijk geen plaats voor voorafgaand bouwhistorisch onderzoek en de opmaak van een bijhorende waardenstelling en master- en interventieplan. Dat maakt het opstellen van een restauratievisie niet eenvoudig maar cruciaal voor het welslagen van dit project.

We kunnen alleen maar verheugd zijn over de grote interesse voor dit type erfgoedopdrachten. De frisse aanpak van deze jonge ontwerpers en de inbreng die de kunstenaars mogelijk bij dit proces zullen hebben is veelbelovend. Wellicht zullen deze nieuwelingen, onder leiding van projectregisseur Pieter Eeckeloo (collectief Noord), met interessante voorstellen op de proppen komen. Tijdens de atelierweek, die volgende week doorgaat in het ‘Atelier Bouwmeester’ in de Brusselse Ravensteingalerij, kan dit aanstormend talent alvast zijn kunnen bewijzen.

 

Rudy De Graef

Reacties (0)

Reageer op dit artikel