De Koloniën van Weldadigheid gaan voor een nominatie als werelderfgoed. Voor Vlaanderen gaat het om de kolonies in Merksplas en Wortel. Ze zijn een uniek en intact voorbeeld van hoe de sociale wetgeving in de periode van de Koninklijke Nederlanden werd uitgevoerd. Ondertussen krijgen de hoeve, de kapel en de binnenplaats van het schoolgebouw in de kolonie van Merksplas een grondige restauratie.

De Kolonies stammen uit de korte periode waarin België en Nederland samen het Verenigde Koninkrijk der Nederlanden vormden. In 1818 besliste de burgerlijke elite om een Maatschappij van Weldadigheid op te richten. Deze organisatie moest het hoofd bieden aan de toenemende armoede en de mensonterende leefomstandigheden waarin de bevolking moest leven. Zo startte een grootschalig programma van binnenlandse kolonisatie via een systeem van crowdfunding.

Tussen 1818 en 1825 ontstonden zeven koloniën in afgelegen, onontgonnen gebieden. ze  dienden als  opvangplek voor armen, gehandicapten, weeskinderen, bedelaars en landlopers. Onderliggend idee was om deze ‘onderklassen’ terug op het rechte pad te brengen via onderwijs, zorg en (dwang)arbeid. De koloniën sloten daarmee aan bij het utopische gedachtengoed dat in de 18e en 19e eeuw ingang vond bij intellectuelen en burgers. Door de aandacht voor zorg, opleiding en maatschappelijke disciplinering gelden de koloniën als een experimentele voorloper van het 20ste-eeuwse concept van de moderne sociale welvaartstaat. Opmerkelijk aan de Vlaamse en Nederlandse koloniën is de schaal van het project, en de uitzonderlijke kwaliteit van de gebouwen en de (landschappelijke) inrichting. Tot op vandaag zetten de koloniën hun oorspronkelijk verheffende en/of corrigerende rol verder. Zo tref je vandaag in Merksplas en Wortel nog gevangenissen en een centrum voor asielzoekers aan.

Werelderfgoed

Samen met Vlaamse en Nederlandse partners bereiden we het nominatiedossier voor. In de brochure (pdf) vind je de resultaten van een groot onderzoek naar het unieke karakter van deze gebieden. In september 2013 werd het dan ook aangemeld op de Indicatieve Lijst van UNESCO voor België. Ultiem doel is de erkenning als werelderfgoed tegen 2018. Dat jaar staat namelijk in het teken van de 200e verjaardag van de oprichting van de Maatschappij van Weldadigheid en de 25e verjaardag van de afschaffing van de Belgische wet op de landloperij. Voor Vlaanderen zijn de voor UNESCO noodzakelijke beschermingen al een feit. Nu wordt er verder ingezet op de ontwikkeling en uitvoering van een duidelijke beheersvisie met alle betrokken lokale actoren.

Het werelderfgoeddossier is een samenwerking van de Vlaamse & Nederlandse overheid, de provincies Antwerpen (B) en Drenthe, Friesland en Overijssel (Nl), en de betrokken gemeentebesturen. Vzw Kempens Landschap is de trekker langs Vlaamse zijde.

Restauratiecampagne in de kolonie van Merksplas

In 2010 maakte het architectenbureau TV Erfgoed & Visie een meerjarenplanning op om de beschermde kapel, de grote hoeve en de binnenplaats van de Merksplas-kolonie te restaureren en te herbestemmen. De opmaak van dit plan leidde tot een restauratiedossier van 10 restauratiefasen, gespreid over 10 jaar. Hiervoor sloten de Vlaamse overheid, het gemeentebestuur van Merksplas en de provincie Antwerpen een meerjarige subsidiëringsovereenkomst.

Landschapsbeheersplan Rijksweldadigheidskolonie Merksplas

De vzw Kempens Landschap startte in 2011 met de opmaak van een landschapsbeheersplan. Dit plan garandeert een evenwichtige toekomst voor de ontwikkeling en beheer van het domein Merksplas-Kolonie. Voor de opmaak van dit plan kregen ze op 4 mei 2011 een landschapspremie van 33.905,17 euro.

{photo} {/photo}

Links

Downloads

Gerelateerde blogartikelen

Gerelateerde nieuwsberichten