Een onroerenderfgoedrichtplan focust op de opmaak van een langetermijnvisie en de realisatie van die visie via een actieprogramma. De bedoeling is om de ontwikkeling van het onroerend erfgoed geïntegreerd te benaderen en de visie tot stand te laten komen via de samenwerking van verschillende actoren en met participatie van de lokale bevolking. In het actieprogramma worden concrete acties voorgesteld om de gezamenlijke doelstellingen op het terrein te realiseren. Er worden niet enkel (eigen) instrumenten voor het behoud en beheer van het onroerend erfgoed ingezet, maar er kan ook een breder instrumentarium worden ingezet. Het plan wordt uiteindelijk goedgekeurd door de Vlaamse Regering en kan zo nodig worden herzien. De goedkeuring van het actieprogramma legt de afspraken tussen de partners vast.

De visie die in het onroerenderfgoedrichtplan geformuleerd wordt, komt ook van pas bij het bestemmen en inrichten van gebieden. Zo kan de gemeente, provincie of het Vlaams Gewest, een onroerenderfgoedrichtplan als basis kan gebruiken voor bijvoorbeeld de afbakening van een erfgoedlandschap in een ruimtelijk uitvoeringsplan. Daarbij worden de maatregelen voor het behoud van de erfgoedwaarden en -kenmerken ingeschreven in de stedenbouwkundige voorschriften en kan een beroep gedaan worden op het premiestelsel om het erfgoed te onderhouden en beheren.

Hoewel er nog geen onroerenderfgoedrichtplannen volgens de nieuwe regelgeving zijn opgemaakt, zijn door een overgangsbepaling in het Onroerenderfgoeddecreet de vroegere 'aangeduide ankerplaatsen' sinds 1 januari 2015 gelijkgesteld met onroerenderfgoedrichtplannen. We beschikken daardoor al over 70 onroerenderfgoedrichtplannen.

In 2016 startten we met twee proefprojecten waarbij we de vernieuwende elementen van een onroerenderfgoedrichtplan in praktijk willen brengen. De procedure voor de opmaak van een onroerenderfgoedrichtplan is niet vastgelegd in de regelgeving, wat het voordeel biedt dat het proces op maat van het project kan worden uitgetekend en zo nodig bijgestuurd.
Meer info over het proefproject 'Mergelgroeven in Zichen-Zussen-Bolder'
Meer info over het proefproject 'Hoogstamboomgaarden in Haspengouw'