Het decreet tot bescherming van het varend erfgoed van 29 maart 2002 (Varenderfgoeddecreet) en het bijhorende uitvoeringsbesluit van 27 november 2015 (Varenderfgoedbesluit) vormen de wettelijke basis om het varend erfgoed voor de toekomst te bewaren. Meer informatie hierover vind je op de pagina over regelgeving.

Varend erfgoed kan je ruim zien. Het is het nautisch erfgoed dat kan varen of drijven of dat in de vaart kan worden gebracht of drijvend kan worden gemaakt. Het gaat zowel om zeegaande vaartuigen als om binnenvaartuigen met diverse aandrijvingen, of zonder eigen aandrijving, die werden ingezet voor de pleziervaart of voor beroepsdoeleinden.

Niet alleen schepen en boten, maar ook drijvende of via het water verplaatsbare technische installaties of werktuigen zoals kranen, baggerschepen en werkpontons kunnen als varend erfgoed worden beschouwd. Nautische infrastructuren op de oever, zoals sluizen of loodsen, behoren er niet toe. Dit soort van “onroerend watererfgoed” kan als monument worden beschermd. Replica’s en recent gebouwde historiserende schepen bestempelen we niet als erfgoed.

Procedure

Een bescherming is pas mogelijk als een vaartuig zich effectief binnen de Vlaamse Gemeenschap bevindt op het ogenblik van de bescherming. Op basis van de inventaris varend erfgoed werkt het agentschap een beschermingsvoorstel uit: een uitgebreide inhoudelijke nota die het vaartuig beschrijft in een historisch perspectief. De minister evalueert dit voorstel en krijgt bij zijn beslissing advies van de Vlaamse Commissie Varend Erfgoed (VCVE).

Beslist de minister om te beschermen, dan volgt een beschermingsprocedure in twee stappen. De eerste stap is de voorlopige bescherming. Als betrokkene word je hiervan op de hoogte gebracht via een aangetekend schrijven: de betekening. Na maximum negen maanden volgt eventueel de tweede stap: de definitieve bescherming. Als eigenaar word je hiervan opnieuw op de hoogte gebracht via een aangetekende brief.

Inspraak

Inspraak is ingebakken in het systeem van beschermen. Als eigenaar en gebruiker heb je zestig dagen de tijd om bezwaren of opmerkingen bij de voorlopige bescherming te formuleren. Die laat je schriftelijk weten aan het agentschap. Na het behandelen van de eventuele reacties, kan de minister overgaan tot de definitieve bescherming van het vaartuig. Het besluit tot definitieve bescherming wordt aan de eigenaar bezorgd en in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd.

Rechtsgevolgen

Vanaf de betekening van de voorlopige bescherming krijg je te maken met een aantal rechten en plichten. Aangezien een vaartuig een mobiel goed is, behoud je als eigenaar het recht om het te gebruiken en om van ligplaats te veranderen. Ook het eigendomsrecht wordt gerespecteerd.

Je bent wel verplicht om het varend erfgoed in een goede staat te behouden. Dat betekent dat je het erfgoed niet ontsiert, beschadigt of vernielt en dat je de nodige instandhouding- en onderhoudswerken uitvoert. Voor deze werken kan je na de definitieve bescherming  en onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een onderhoudspremie of een beheerspremie.

Vrijstellingen

Aan beschermd varend erfgoed kunnen door de bevoegde overheden en organisaties bepaalde vrijstellingen en voordelen worden gekoppeld. Het gaat om volgende (gedeeltelijke) vrijstellingen:

  • de Vlaamse Waterweg geeft een korting op het concessierecht voor woonboten die als “historisch erfgoed” in aanmerking komen (30% van het gewone tarief);
  • zowel de Haven van Antwerpen als de Haven van Gent stellen het beschermd varend erfgoed vrij van havenrechten.

Mogelijk kennen ook andere bevoegde instanties bepaalde vrijstellingen, voordelen of kortingen toe aan varend erfgoed opgenomen in de vastgestelde inventaris of aan beschermd varend erfgoed. Vraag dit dus steeds na. Van zodra wij van een beheerder vernemen dat bepaalde voordelen worden toegekend, nemen we die op deze webpagina op. Beheerders die bepaalde vrijstellingen verlenen, kunnen dit aan het agentschap melden via info@onroerenderfgoed.be.

Herkenningsteken en wimpel

Op beschermd varend erfgoed kan een herkenningsteken worden aangebracht. Een wit vaantje met een gele driehoekige punt rechtsonder. Als eigenaar of beheerder kan je op eenvoudig verzoek een herkenningsteken bestellen. Stuur daarvoor een mailtje naar bestellingen@onroerenderfgoed.be met de naam en het adres van het vaartuig en het verzendadres. Het agentschap stuurt het herkenningsteken kosteloos op.

De wimpel kan ook worden aangebracht op het beschermd varend erfgoed omdat het beschermd varend erfgoed ook is opgenomen op de vastgestelde inventaris.

Links

Downloads