Zowel de vaststelling van een inventaris als de bescherming van een onroerend goed gaat gepaard met een openbaar onderzoek. Zo'n onderzoek geeft iedereen de kans om opmerkingen of bezwaren te formuleren. 

De juridische basis voor openbare onderzoeken is hoofdstuk 4 en hoofdstuk 6 van het Onroerenderfgoeddecreet. Een openbaar onderzoek maakt een onderdeel uit van de procedure van een vaststelling of een bescherming.

Wanneer het onderzoek is afgelopen wordt het dossier overgemaakt aan de minister voor Onroerend Erfgoed. Vanaf het ogenblik dat die het ministerieel besluit ondertekent, gelden een aantal rechtsgevolgen. 
Die verschillen naargelang het gaat om een vaststelling of om een bescherming