De bevoegdheden van de onroerenderfgoedgemeente zijn:

  • Advies geven bij sloopaanvragen van items die zijn opgenomen in een vastgestelde inventaris.
  • Advies geven bij aanvragen voor het kappen of verwijderen van houtig erfgoed, opgenomen in de vastgestelde inventaris.
  • Meldingen van archeologisch vooronderzoek met ingreep in de bodem behandelen.
  • Meldingen van de aanvang van een archeologische opgraving ontvangen.
  • Bepaalde toelatingen geven voor handelingen aan of in beschermde goederen.

Vanaf 1 januari 2017 breiden de bevoegdheden van de onroerenderfgoedgemeente uit met:

  • Het bekrachtigen van archeologienota's en nota's (ook wanneer de gemeente zelf een vergunningsaanvraag voorbereidt).

Om archeologisch onderzoek te doen, is een aparte erkenning als archeoloog nodig.

Een erkende onroerenderfgoedgemeente is echter vrij om aanvullende taken op te nemen. Op die manier kan ze haar betrokkenheid met het erfgoed in de gemeente nog meer verhogen. Enkele voorbeelden van aanvullende taken:

  • Acties rond inventarisatie
  • Eigen aanvullende beschermingsinitiatieven en premieregelingen
  • Infovragen en pre-adviezen
  • Overlegvergaderingen, werfondersteuning, …
  • Adviezen geven waarin onroerend erfgoed mee wordt afgewogen
  • Opstellen van beheersplannen
  • Sensibiliseringsacties (bijvoorbeeld op Open Monumentendag, tentoonstellingen, infomomenten, gidsbeurten, lezingen, publicaties en artikels, …)