Afwegingskader over niet-bebouwde ruimte in beschermde erfgoedsites

We ervaren in de praktijk dat de niet-bebouwde ruimte in beschermde erfgoedsites onder druk staat. Dit afwegingskader bevat algemene principes en praktische handvaten voor het beoordelen van zowel princieps- en verkavelingsaanvragen als vergunningsaanvragen. Specifiek gaat het om aanvragen over het aansnijden van niet-bebouwde ruimte in een beschermde site, meestal voor bebouwing. Door het afwegingskader stap voor stap toe te passen, krijgen de betrokkenen inzicht in de ontwikkelingsperspectieven van niet-bebouwde ruimtes in beschermde sites.

Daarnaast biedt het afwegingskader ondersteuning aan lokale besturen bij een ruimtelijke visievorming voor een toekomstgerichte, kwaliteitsvolle omgang met de erfgoedwaarden van de niet-bebouwde ruimte in beschermde erfgoedsites. Het geeft inzicht in de ontwikkelingsperspectieven van deze locaties. Het helpt om de rol van erfgoed in het ruimtelijke discours over ruimtelijk rendement en leefkwaliteit te verduidelijken en maakt duidelijk dat onroerend erfgoed hierbij een belangrijke rol kan spelen.

Eerst bepaal je of het aansnijden van de niet-bebouwde ruimte voor bebouwing verenigbaar is met de erfgoedwaarden. Je werkt aan de hand van een stappenplan waarmee je structuur geeft aan de inhoudelijke afweging van deze princiepsvraag. De drie verschillende stappen zijn:

  • de draagkracht van de ruimtelijke context
  • de draagkracht van de bescherming
  • de rol van de niet-bebouwde ruimte binnen de bescherming.  

Als (enige) bebouwing mogelijk is, moet ook het ontwerp rekening houden met de erfgoedwaarden. Het afwegingskader reikt drie vormprincipes die je cumulatief als kwaliteitstoets gebruikt bij de beoordeling van het ontwerp.

Als het bebouwen van de niet-bebouwde ruimte niét verenigbaar is met de erfgoedwaarden, geeft het afwegingskader ter inspiratie enkele mogelijke alternatieve invullingen. Deze bieden garanties voor het behoud van de erfgoedwaarden op lange termijn. Ook deze alternatieve invulling moet steeds verenigbaar zijn met de erfgoedwaarden.

Een digitaal whiteboard helpt je om de verschillende stappen van het afwegingskader te doorlopen. Zo onderzoek en bepaal je stapsgewijs de mogelijkheden voor het bebouwen of alternatief ontwikkelen van de niet-bebouwde ruimte binnen een beschermde erfgoedsite. Je doet dit in een gezamenlijke sessie met collega’s, omgevingsambtenaren en andere betrokkenen. Iemand die het afwegingkader al vaker heeft toegepast, begeleidt de sessie.

Aanvraag sessie of coaching

Consulenten van het agentschap, een IOED of onroerenderfgoedgemeente kunnen vanaf eind januari 2021 een begeleidingssessie met een facilitator en het digitaal whiteboard aanvragen.

We zoeken ook nog facilitatoren die zulke sessies willen begeleiden. Voor wie interesse heeft om facilitator te worden, voorzien we een coachingtraject.

Je kan doorlopend een sessie aanvragen om het afwegingskader toe te passen. Tot 15 januari 2021 kan je je aanmelden voor het coachingtraject tot facilitator. Stuur hiervoor een mail naar erkennen-subsidieren.oe@vlaanderen.be.

Auteur(s) 
Janne Vaes
Publicatiedatum 
December 2020