Rabattenbossen in Vlaanderen. Een verkennend onderzoek

Onze historische kennis over de techniek van het rabatteren vertoont grote lacunes, die ertoe leiden dat rabattenbossen vaak niet de aandacht krijgen die ze verdienen. Met dit onderzoeksrapport willen we hier verandering in te brengen, door zowel de geschiedenis van de techniek als het behoud en beheer van de resterende rabattenbossen onder de aandacht te brengen.

Een rabattenbos is een bos dat uit opgehoogde bedden of rabatten bestaat, die van elkaar gescheiden zijn door parallelle greppels. De term ‘rabat’ werd al sinds de 16de eeuw gebruikt om tuinbedden aan te duiden, maar pas in de 19de eeuw is men de term ook beginnen te gebruiken in de bosbouw.

De aanleg van rabatten was in de periode 1750-1950 een courante bosbouwkundige praktijk. Met name bij heideontginningen en bij de aanleg van bossen op natte terreinen die niet geschikt waren voor de landbouw, werden rabatten aangelegd. De techniek diende niet alleen om de waterhuishouding te verbeteren, maar ook om de vruchtbaarheid van de bodem op natuurlijke wijze (door de vorming van humus) te verhogen. Het ‘rabatteren’ ging vaak gepaard met een diepe grondbewerking. Na de Tweede Wereldoorlog raakte de techniek in onbruik door de stijgende loonkosten en omdat rabattenbossen zich niet lenen voor machinaal beheer.

Rabattenbossen zijn goed herkenbaar op het Digitaal Hoogtemodel Vlaanderen II (0,25 m). Dankzij het DHMV II is het mogelijk de geografische verspreiding van rabattenbossen in kaart te brengen. Momenteel inventariseren we rabattenbossen met erfgoedwaarde in cultuurhistorische landschappen en andere beschermde gebieden. Het resultaat van deze oefening publiceren we later dit jaar.

Auteur(s) 
Thomas Van Driessche
Publicatiedatum 
Februari 2021